دوبینی چشم و تاری دید: علت ها، علائم و درمان

دوبینی می‌تواند ناراحت‌ کننده و حتی نگران‌ کننده باشد. در دوبینی فرد از یک شیء، دو تصویر در کنار هم (افقی، عمودی یا متقاطع یا به‌صورت همپوشانی ) خواهد دید. به دوبینی در اصطلاح پزشکی دیپلوپیا می‌گویند. بسته به شدت بیماری و علت زمینه‌ای آن، دوبینی می‌تواند ثابت و یا به‌صورت موقت و عودکننده باشد. افراد مبتلا به دوبینی که به همراه آن دچار درد ناگهانی يا شديد می‌شوند و یا افرادی که دچار آسیب‌دیدگی یا علائم مربوط به اختلال سیستم عصبی می‌گردند، معمولاً باید سریعاً به بخش اورژانس مراجعه کنند.

هنگامی که افراد تصاویر را مشاهده می‌کنند، مجموعه‌ای منظم از قرینه گرفته تا عضلات چشم و اعصابی که اطلاعات را برای تفسیر به مغز انتقال می‌دهند، با یکدیگر همکاری کرده تا امکان دیدن اشیا برای آنها فراهم گردد. اگر هر یک از این بخش‌ها در مسیر بینایی دچار اختلال شود، ممکن است فرد به دوبینی مبتلا شود. دوبینی باید همیشه توسط یک متخصص مغز و اعصاب مورد ارزیابی قرار بگیرد، حتی اگر به‌صورت موقت ایجاد شده باشد. افرادی که به علائم هشداردهنده مبتلا می‌شوند، فوراً باید توسط پزشک تحت معاینه قرار بگیرند. همه افرادی که به دوبینی مبتلا می‌شوند، حتی اگر این حالت برطرف شده باشد، در اولین فرصت ممکن باید به پزشک مراجعه کنند، معمولاً نباید این زمان بیشتر از چند روز شود.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل دوبینی


قرنيه

قرنیه که وظیفه‌اش متمرکز کردن نور ورودی به چشم‌ها است، در صورتی‌که دچار اختلال شود، می‌تواند باعث ایجاد دوبینی و تاری دید گردد. این اختلال معمولاً در یک چشم رخ می‌دهد. قرنیه از چند طریق ممکن است دچار آسیب‌دیدگی شود:

  • عفونت‌ها می‌توانند قرنیه را تحریک کنند.
  • زخم‌ها می‌توانند ساختار قرنیه را تغییر دهند.
  • خشکی قرنیه می‌تواند در بینایی اختلال ایجاد کند.

عدسی چشم

عدسی چشم در پشت مردمک قرار دارد و کمک می‌کند تا نور بر روی شبکیه متمرکز گردد، اختلال شایع عدسی که می‌تواند منجر به دوبینی گردد، کاتاراکت یا آب‌ مروارید است.

عضلات چشم

 اگر عضله‌ای در یکی از چشم‌ها ضعیف‌تر از چشم دیگر باشد، حرکت چشم‌ها باهم هماهنگ نبوده و ممکن است فرد دچار دوبینی شود. اختلال در عضلات چشم می‌تواند ناشی از بیماری‌های زیر باشد:

میاستنی گراویس

 یک بیماری خود ایمن است که تحریک عضلات توسط اعصاب مغز را مسدود می‌کند، از علائم این بیماری می‌توان به دوبینی و افتادگی پلک‌ها اشاره کرد.

بیماری گریوز

 یک بیماری مربوط به تیروئید است که بر عضلات چشم اثر می‌گذارد، این بیماری باعث ایجاد دوبینی عمودی می‌شود، به‌نحوی‌که یک تصویر بالای تصویر دیگر قرار می‌گیرد.

اعصاب

 برخی از بیماری‌ها می‌توانند بر عصب‌های کنترل‌کننده عضلات چشم مؤثر باشند، در نتیجه فرد به دوبینی و تاری دید مبتلا می‌شود، برخی از این اختلالات عبارت‌اند از:

  • بیماری مولتیپل اسکلروزیس (ام.اس) که بر اعصاب مغز یا نخاع تأثیر می‌گذارد.
  • بیماری سندرم گیلن باره، یک اختلال عصبی است که باعث ضعف پیش‌رونده بیمار می‌شود.
  • دیابت، که می‌تواند بر روی اعصاب کنترل‌کننده عضلات چشم، اثرگذار باشد.

مغز

بسیاری از علل دوبینی، در مغز ایجاد می‌شود، این اختلالات بر روی اعصاب کنترل‌ کننده چشم، اثر خواهند گذاشت، ازجمله:

  • سکته مغزی 
  • آنوریسم مغزی
  • افزایش فشار داخل مغز ناشی از عواملی همچون تروما (ضربه)، خونریزی یا عفونت
  • تومورهای مغزی
  • سردردهای میگرنی

علائم


دوبینی می‌تواند بدون ایجاد سایر علائم در بیمار ظاهر گردد، در هنگام بروز دوبینی بیمار کاملاً از وجود  آن آگاه خواهد شد. اما بسته به علت اصلی بروز دیپلوپیا، علائم دیگری نیز ممکن است ظاهر شود، ازجمله:

  • ناهماهنگی یک یا هر دو چشم، مانند لوچ شدن و یا چپ شدن چشم‌ها
  • درد هنگام حرکت یک یا هر دو چشم
  • ناراحتی یا درد در اطراف چشم، مانند شقیقه و ناحیه ابرو
  • سردرد 
  • حالت تهوع
  • ضعیف شدن چشم
  • افتادگی پلک‌ها

انواع


سه نوع دوبینی وجود دارد:

  • دوبینی دوچشمی: هر دو چشم نمی‌توانند با یکدیگر هماهنگ عمل کنند، اگر بیمار یکی از چشم‌ها را ببندد، دوبینی برطرف می‌شود.
  • دوبینی یک‌ چشمی: دوبینی تنها در یک چشم وجود دارد، که منجر به ایجاد سایه در تصاویر می‌شود، تصاویر فقط اندکی از هم فاصله می‌گیرند.
  • دوبینی فیزیولوژیک: هنگامی رخ می‌دهد که فقط تصاویر پس‌زمینه یا تصاویری که فرد بر روی آن‌ها متمرکز نشده‌ است، به‌صورت دوگانه دیده می‌شوند. معمولاً زمانی که کودکان اشیاء را به‌صورت دوگانه می‌بینند، مبتلا به این نوع از دوبینی هستند.

تشخیص


پزشک ابتدا سؤالاتی در خصوص علائم و سابقه پزشکی شخص خواهند پرسید. سپس یک معاینه فیزیکی کامل انجام می‌دهند. آنچه در طول کسب سابقه پزشکی و معاینه دریافت می‌شود، می‌تواند علت دوبینی را مشخص کرده و آزمایشات مورد نیاز را تعیین کند. پزشک می‌خواهد بداند که دوبینی دائمی است یا موقت و عودکننده. همچنین پزشک به دنبال آن است که آیا تصاویر در کنار یکدیگر به‌صورت دو گانه دیده می‌شوند و یا تصاویر بالا و پایین یکدیگر قرار دارند. آیا زمانی که بیمار به یک جهت خاص نگاه می‌کند، دوبینی ایجاد می‌شود؟ پزشک در مورد وجود هرگونه درد یا بی‌حسی در پیشانی و گونه، ضعف در عضلات صورت، سرگیجه و اختلال در بلع و گفتار سؤالاتی خواهد پرسید، زیرا این علائم ممکن است به وجود اختلال در اعصاب جمجمه‌ای مربوط باشد. همچنین پزشک در مورد سایر علائم مربوط به سیستم عصبی و سایر بیماری‌ها سؤالاتی خواهد پرسید. مهم‌ترین قسمت ارزیابی، معاینه فیزیکی چشم‌ها است. پزشکان بینایی فرد را بررسی می‌کنند. آن‌ها همچنین به دقت برآمده بودن چشم‌ها و افتادگی پلک‌ها را مورد ارزیابی قرار می‌دهند. نحوه واکنش مردمک نسبت به نور نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. حرکات چشم کنترل می‌شود، از بیمار خواسته می‌شود تا انگشت پزشک را به سمت بالا، پایین، راست و چپ دنبال کند. سپس پزشکان به کمک لامپ اسلیت (وسیله‌ای که پزشک به کمک آن می‌تواند چشم‌ها را با بزرگ‌نمایی بالا بررسی کند) و افتالموسکوپ ساختارهای داخلی چشم‌ها را بررسی خواهند کرد. علائم و یافته‌های معاینه می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره علل احتمالی در اختیار پزشکان قرار دهد.

درمان


اگر بیمار دچار دوبینی و تاری دید شده باشد، درمان آن به علت زمینه‌ای بیماری و همچنین درگیر بودن يک چشم (مونوکولار) يا هر دو چشم (بینوکولار) بستگی خواهد داشت. دوبینی ناشی از بیماری‌ها و یا اختلالات عصبی، با درمان بیماری می‌تواند بهبود یابد؛ برای مثال دیابت و بیماری میاستنی با دارو درمان خواهد شد.

سایر گزینه‌های درمانی برای دوبینی می‌تواند شامل موارد زیر گردد:

  • عینک زدن
  • انجام تمرینات ویژه چشم
  • نصب منشور بر روی عینک
  • پوشاندن یک چشم
  • استفاده از لنز تماسی مات (بدون دید) در یک چشم
  • تزریق بوتولینوم توکسین (بوتاكس) به عضله چشم
  • جراحی عضلات چشم

منشور

 منشور یک قطعه شیشه‌ای یا پلاستیکی V شکل است که باعث شکست نور می‌شود. می‌توان منشورهای خاصی را که منشور فرنل نامیده می‌شود، بر روی عینک نصب نمود، این کار راه مؤثری برای درمان دوبینی محسوب می‌شود. منشور فرنل از ورقه‌های پلاستیکی نازک درست می‌شود. یک‌طرف آن به شیشه عینک چسبانده می‌شود و طرف دیگران دارای شیارهای خاصی است که باعث تغییر نور ورودی به چشم‌ها می‌شود.

تزریق سم بوتولینوم (بوتاکس)

گاهی اوقات برای درمان اختلالات حرکتی چشم، مانند لوچ شدن چشم‌ها، از تزریق بوتولینوم استفاده می‌شود. سم بوتولینوم به یکی از عضلات کنترل‌کننده حرکت چشم تزریق می‌شود. این سم ارسال پیام‌های شیمیایی از اعصاب را مسدود می‌کند، درنتیجه عضله در حالت استراحت قرار می‌گیرد. این به این معنی است که عضله دیگر نمی‌تواند چشم را حرکت دهد، در نتیجه سایر عضلات کنترل چشم را به عهده می‌گیرند، این کار باعث تقویت چشم خواهد شد.

لنزهای مات داخل چشمی

در برخی از موارد دوبینی، یک روش جراحی به نام کاشت لنز داخل چشمی (IOL) می‌تواند گزینه مناسبی باشد. بااین‌حال، این روش فقط زمانی توصیه می‌شود که سایر روش‌های درمانی موفق نبوده باشند. لنز داخل چشمی تنها برای افرادی که دوبینی دوچشمی (هردو چشم) دارند، مناسب است. در این روش عدسی بیمار خارج می‌شود و با یک عدسی مصنوعی جایگزین می‌گردد.

جراحی عضلات چشم

اگر دوبینی ناشی از بیماری‌هایی همچون لوچی باشد، جراحی عضلات چشم می‌تواند موقعیت چشم‌ها را تصحیح کند. عمل جراحی در صورتی در نظر گرفته می‌شود که مزیت جراحی (تراز کردن چشم‌ها)، بیشتر از عوارض و خطرات احتمالی آن باشد. شش عضله در هر چشم کنترل موقعیت چشم‌ها را بر عهده دارند؛ می‌توان هر یک از این عضلات را تقویت، تضعیف و یا اصلاح نمود. بسته به نوع و شدت انحراف چشم‌ها، جراحی روی عضلات انجام می‌شود تا موقعیت چشم‌ها اصلاح شده و تراز گردند.

پیشگیری


جلوگیری از دوبینی متکی بر پیشگیری از ایجاد علل و بیماری‌های زمینه‌ای آن است. در اینجا چند نکته برای افزایش سلامتی چشم‌ها و کاهش خطر ابتلای به دوبینی بیان خواهد شد:

  • کنترل دیابت: بیماران مبتلا به دیابت که به دقت برنامه درمانی خود را دنبال می‌کنند، کمتر در معرض خطر دوبینی قرار می‌گیرند.
  • پیش‌گیری از ایجاد آب‌ مروارید: مراقبت از سلامتی چشم‌ها و کاهش خطر آب‌ مروارید از طریق استفاده از عینک آفتابی، سیگار نکشیدن و داشتن رژیم غذایی سالم، احتمال دوبینی را کاهش می‌دهد.
  • خشک نگه نداشتن چشم‌ها: اگر رطوبت چشم‌ها به‌خوبی حفظ شود، می‌تواند از ایجاد دوبینی جلوگیری به عمل آورد. همچنین، سعی کنید از خیره شدن طولانی‌ مدت به کامپیوتر خودداری کنید، چرا که می‌تواند باعث خشکی چشم‌ها گردد.
  • جلوگیری از آسیب‌دیدگی سر: جلوگیری از آسیب‌ دیدگی ناحیه سر از طریق بستن کمربند ایمنی در ماشین، استفاده از کلاه ایمنی در هنگام دوچرخه‌سواری و یا راندن موتورسیکلت و استفاده از کلاه و عینک مناسب هنگام کار با ماشین‌آلات و بازی‌های ورزشی می‌تواند، شانس مبتلا شدن به دوبینی را کاهش دهد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *