علت، علائم ، عوارض و درمان کم خوابی و بی خوابی در شب

به اختلال خواب معمولی شامل مواردی چون مشکل در به خواب رفتن، بیدار شدن مکرر در خلال شب همراه با ناتوانی یا اشکال در به خواب رفتن مجدد، بیدارشدن خیلی زود در صبح و خوابی که باعث تجدید قوا نشود، بی‌خوابی گویند. بی‌خوابی نه تنها سطح انرژی را کاهش می‌دهد و بر روی خلق و خوی فرد تاثیر می‌گذارد، بلکه سلامت جسمانی و عملکرد روزانه فرد را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

میزان خواب کافی برای افراد مختلف یکسان نیست. اما اکثر بزرگسالان به 7 تا 8 ساعت خواب در شبانه روز نیاز دارند. در برخی مواقع، بسیاری از بزرگسالان بی‌خوابی کوتاه مدت (حاد) را تجربه می‌کنند که برای چند روز یا چند هفته طول می‌کشد. فرد معمولا این نوع بی‌خوابی را در نتیجه استرس یا یک حادثه تهاجمی تجربه می‌کند. اما برخی افراد بی‌خوابی بلند مدت (مزمن) دارند که یک ماه یا بیشتر طول می‌کشد. بی‌خوابی ممکن است مشکل اصلی باشد یا ممکن است علت دیگری داشته‌ باشد، به عنوان مثال در نتیجه یک بیماری یا مصرف دارو بروز کند. معمولا نیازی به مقابله با بی‌خوابی شبانه نیست،  تغییرات ساده در عادات‌های روزانه اغلب می‌تواند موثر واقع شود.

خواب به اندازه یک رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم برای سلامت شما اهمیت دارد. صرف نظر از دلیل اصلی بی‌خوابی، این بیماری می‌تواند روی سلامت روحی و جسمی شما تاثیر بگذارد. محققان برای افراد مبتلا به بی‌خوابی، کیفیت زندگی پایین‌تری را نسبت به افرادی که به خوبی به خواب می‌روند، گزارش کرده‌اند. اگر بی‌خوابی عملکرد روزانه شما را مختل کرده ‌است، به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا علت مشکلات خواب شما و روش درمان آن را مشخص کند. اگر پزشک تشخیص دهد که احتمال ابتلای شما به اختلال خواب وجود دارد، درمان‌های تجویز می‌کند که دلایل اصلی به‌وجود آورنده اختلال به‌درستی تصحیح و یا درمان شوند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


بی‌خوابی ممکن است ناشی از عوامل جسمی و روحی باشد. گاهی‌اوقات یک مشکل پزشکی اولیه سبب بروز بی‌خوابی مزمن می‌شود، در حالی که بی‌خوابی موقت ممکن است به علت یک رویداد یا اتفاقی که اخیرا رخ‌داده است، بروز کند. بی‌خوابی معمولا به دلایل زیر اتفاق می‌افتد:

  • اختلال در ریتم شبانه‌روزی: کار کردن تا دیروقت، تغییر شیفت کاری، ارتفاع زیاد، سرو صدای محیطی، گرما یا سرمای شدید.
  • اختلالات خلقی و شخصیتی: اختلال دوقطبی، افسردگی، استرس شدید، یا اختلالات روانی.
  • مشکلات پزشکی: درد مزمن، سندرم خستگی مزمن، نارسایی احتقانی قلب، آنژین، بیماری رفلکس اسیدی(GERD)، بیماری مزمن انسداد ریوی، آسم، آپنه خواب، پارکینسون و‌ بیماری‌های آلزایمر، هیپوتیروئیدی، آرتریت، ضایعات مغزی، تومورها، سکته مغزی.
  • هورمون‌ها (استروژن): تغییرات هورمون در طول قاعدگی.
  • عوامل دیگر: انگل، شرایط ژنتیکی، ذهن بیش فعال، حاملگی.

علائم


علائم بی‌خوابی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • مشکل خوابیدن در شب
  • بیدار شدن در طول شب
  • خیلی زود از خواب بیدار شدن
  • احساس خستگی پس از خواب شبانه
  • خواب آلودگی و خستگی در طول روز
  • تحریک پذیری، افسردگی یا استرس شدید
  • مشکل در توجه کردن، تمرکز و یا به خاطر آوردن مسائل
  • افزایش اشتباهات و حوادث
  • نگرانی مداوم در مورد خواب

تشخیص


با توجه به وضعیت بیمار، تشخیص بی‌خوابی و تعیین علت آن ممکن است دربرگیرنده موارد زیر باشد:

  • معاینه جسمی: اگر علت بی‌خوابی شما مشخص نباشد، پزشک معاینات جسمی انجام خواهد داد تا علائم مشکلات پزشکی دیگری که ممکن است به بی‌خوابی مربوط باشند را جستجو کند. گاهی یک آزمایش خون تجویز می‌شود تا پزشک مشکلات تیروئید یا سایر شرایطی که باعث اختلال خواب می‌شوند، را بررسی کند.
  • بررسی عادات خواب: پزشک علاوه بر پرسیدن سؤالاتی راجع به خواب بیمار، ممکن است از بیمار بخواهد پرسشنامه‌ای پر کند تا الگوی خواب و بیداری و میزان خواب‌ روزانه بیمار را تعیین کند. همچنین ممکن است پزشک از بیمار بخواهد به مدت دو هفته جزئیات مربوط به خواب خود را یادداشت کند.
  • مطالعه خواب: اگر علت بی‌خوابی بیمار مشخص نباشد، یا علائمی از ابتلا به سایر اختلالات خواب، مانند آپنه خواب یا سندرم پای بیقرار وجود داشته باشد، ممکن است لازم باشد که بیمار یک شب را در کلینیک معاینات خواب بگذراند. آزمایشاتی برای نظارت و ثبت انواع فعالیت‌های بدن در هنگام خواب انجام می‌شوند، از جمله مواردی که ثبت می‌شوند عبارتند از امواج مغزی، تنفس، ضربان قلب، حرکات چشم‌ها و حرکات بدن.

درمان


تغییر عادات خواب بیمار و رسیدگی به علل بیخوابی، مانند استرس، مشکلات پزشکی یا مصرف دارو، می‌تواند به بازگشت آرامش خواب بسیاری از افراد کمک کند. اگر این موارد موثر نبودند، پزشک ممکن است درمان‌های روان شناختی و استفاده از دارو را برای کمک به بهبود آرامش و خواب بیمار تجویز کند.

تجویز دارو

مصرف قرص‌های خواب‌آور به بهبود خواب بیمار کمک می‌کند. پزشکان به طور کل توصیه می‌کنند بیشتر از چند هفته از این داروها استفاده نشود، اما برخی داروها برای مصرف طولانی مدت تجویز می‌شوند.
داروها عبارتند از:

  • اسزوپیکلون (لونستا)
  • راملتئون(Rozerem)
  • زالپلون (نام تجاری سوناتا)
  • زولپیدم ( نام‌های تجاری (Ambien, Edluar, Intermezzo, Zolpimist)
    مصرف قرص‌های خواب‌آور ممکن است عوارض جانبی همچون ایجاد حالت مستی و افزایش خطر افتادن را به همراه داشته باشد و یا اعتیادآور باشد، لذا درمورد این داروها و عوارض جانبی آنها با پزشک مشورت کنید.

رفتار درمانی برای بی‌خوابی

رفتار درمانی بیماری بی‌خوابی (CBT-I) می‌تواند به کنترل بیمار یا از بین بردن افکار و اقدامات منفی که او را بیدار نگه می‌دارد کمک کند و به طور کلی به عنوان اولین قدم درمانی برای افراد مبتلا به بی‌خوابی توصیه می‌شود. به طور معمول، CBT-I به اندازه داروهای خواب یا بیشتر از آنها برای درمان بی‌خوابی موثر است.
بخش شناختی روش CBT-I، شناخت و تغییر باورهایی است که بر توانایی به خواب رفتن بیمار تاثیر می‌گذارد. این روش می‌تواند به کنترل یا حذف افکار و نگرانی‌های منفی بیمار که او را بیدار نگه می‌دارد، کمک کند. این روش به حذف سیکل معیوب نگرانی‌های زیاد بیمارگونه در مورد به خواب رفتن کمک می‌کند.
بخش رفتاری روش CBT-I به بیمار کمک می‌کند تا عادت‌های خوب خوابیدن را در خود ایجاد کند و از رفتارهایی که او را از تجربه خوب خوابیدن دور می‌کند، اجتناب کند.
مثال‌هایی از استراتژی‌های موجود عبارتند از:

  • روش درمانی کنترل محرک‌ها: این روش کمک می‌کند تا بیمار فاکتورهایی که ذهن را به مقاومت در برابر خواب سوق می‌دهد، حذف کند. به عنوان مثال، ممکن است به بیمار توصیه شود که ساعت مشخص و ثابتی برای زمان خواب و بیداری تنظیم کند و از چرت زدن بپرهیزد، این روش به بیمار می‌آموزد که از تخت فقط برای خواب استفاده کند، و اگر نمی‌تواند در عرض 20 دقیقه به خواب برود اتاق خواب را ترک کند و تنها زمانی که خواب‌آلوده بود بازگردد.
  • تکنیک‌های ریلکسیشن: شل کردن پیشرونده عضلات، بیوفیدبک و تمرینات تنفسی راه‌هایی برای کاهش اضطراب در هنگام خواب هستند. تمرین این تکنیک‌ها می‌تواند به کنترل تنفس، ضربان قلب، تنش عضلات و خلق و خو کمک کند تا بیمار بتواند آرام شود.
  • محدودیت خواب: در این روش درمان مدت زمانی که بیمار در بستر سپری می‌کند کاهش می‌یابد و از چرت زدن در طول روز جلوگیری می‌شود زیرا موجب کم شدن خواب و خستگی بیمار در شب بعد می‌شود. هنگامی که خواب بیمار بهبود یافت ، مدت زمان گذراندن در رختخواب به تدریج افزایش می‌یابد.
  • بیدارماندن منفعل: که قصد متناقض نیز نامیده می‌شود. این روش برای بی‌خوابی آگاهانه‌ای است که ناشی از نگرانی و اضطراب برای خوابیدن و به‌موقع بیدار شدن می‌باشد.
    به غیر از موارد فوق پزشک ممکن است سایر استراتژی‌های مربوط به شیوه زندگی و محیط خواب را برای کمک به ایجاد عاداتی در بیمار که موجب بهبود خواب آرام و هوشیاری روزانه می‌شود، توصیه کند.

پیشگیری


عادات خواب خوب می‌تواند به جلوگیری از بی‌خوابی و تجربه خواب آرام کمک کند:

  • زمان خواب و بیداری خود را در تمام روزهای هفته از جمله تعطیلات آخر هفته، ثابت کنید.
  • فعالیت روزانه. فعالیت منظم کمک می‌کند تا یک خواب خوب را تجربه کنید.
  • داروهای مصرفی خود را بررسی کنید و در مورد تاثیر آنها بر روی خواب با پزشک خود مشورت کنید.
  • چرت زدن را کاهش دهید یا از آن پرهیز کنید
  • مصرف کافئین را کاهش دهید یا از آن پرهیز کنید و نیکوتین مصرف نکنید
  • از مصرف غذا و نوشیدنی سنگین پیش از خواب خودداری کنید.
  • محیط اتاق‌خواب را برای خواب راحت کنید
  • قبل از رفتن به رخت خواب از یک مراسم خواب آرامش‌بخش مانند حمام آب گرم، خواندن یا گوش دادن به موسیقی ملایم، استفاده کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *