علت و درمان سردردهای عصبی و تنشی(ضربان دار و نقطه ای)

یک سردرد تنشی معمولا یک درد پراکنده‌ی خفیف تا متوسط در سر است که معمولا با احساس پیچیده شدن یک نوار محکم به دور سر همراه است. سردرد تنشی رایج‌ترین نوع سردرد است و با این وجود علت آن هنوز کاملا مشخص نیست. از آنجا که سردردهای تنشی بسیار رایج هستند، تاثیر آنها روی بهره وری شغلی و کیفیت کلی زندگی قابل توجه است، مخصوصا اگر این سردردها مزمن باشند. درد مکرر باعث می‌شود نتوانید روی فعالیت‌هایتان تمرکز کنید. ممکن است مجبور شوید بخاطر سردرد به محل کار نرفته و در خانه بمانید، یا اگر به محل کار میروید، توان کاری شما پایین باشد. روش‌های درمانی متفاوتی برای سردرد تنشی وجود دارد. مدیریت سردرد تنشی معمولا مستلزم برقراری تعادل بین پرورش عادات سالم، یافتن درمان‌های غیر دارویی موثر و استفاده مناسب از داروها است.

اگر سردرد تنشی زندگی شما را مختل کرده یا مجبورید بیش از دوبار در هفته برای سردرد تنشی دارو بخورید، بهتر است به یک متخصص اعصاب مراجعه کنید. همچنین حتی اگر سابقه سردرد دارید و اکنون حالت سردردها متفاوت شده و احساس تفاوت ناگهانی دارید، باید به یک متخصص اعصاب مراجعه کنید. گاهی سردردها نشان دهنده‌ی یکی از مشکلات پزشکی جدی مانند تومور مغزی یا پارگی یکی از رگ‌های خونی کوچک مغز (اتساع عروقی) هستند. ورزش منظم، استفاده از روش‌هایی همچون آموزش بیوفیدبک و آرامش درمانی به کاهش استرس و سردردهای عصبی کمک می‌کنند.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

انواع


سردردهای تنشی به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند- ناگهانی و مزمن.

سردردهای تنشی اپیزودیک

سردردهای تنشی اپیزودیک (غیر مکرر) بین ۳۰ دقیقه تا یک هفته دوام خواهند داشت. سردردهای تنشی اپیزودیک کمتر از ۱۵ روز در یک ماه و حداقل به مدت سه ماه اتفاق می‌افتند. سردردهای تنشی  اپیزودیک ممکن است به سردرد مزمن تبدیل شوند.

سردردهای تنشی مزمن

سردردهای تنشی مزمن چند ساعت طول کشیده و ممکن است ادامه دار باشند. اگر این سردرد به مدت ۱۵ روز یا بیشتر در یک ماه و حداقل برای سه ماه ایجاد شود، سردرد مزمن نامیده می‌شود.

علل


علت سردرد تنشی شناخته شده نیست. در گذشته متخصصان معتقد بودند که سردرد کششی از انقباض عضلات صورت، گردن و سر و در اثر احساسات، تنش‌ها و استرس‌های شدید ایجاد می‌شود. اما تحقیقات نشان داده‌اند که انقباض عضلات علت این نوع سردرد نیست.

رایج‌ترین نظریه‌ی موجود، از وجود حساسیت زیاد نسبت به درد در افراد مبتلا به سردرد تنشی حمایت می‌کند. افزایش حساسیت عضلات که یکی از علائم رایج سردرد تنشی است، ممکن است در اثر حساسیت سیستم درد به وجود آید. استرس رایج‌ترین محرک ایجاد سردرد تنشی است.

علائم


نشانه‌ها و علائم سردرد تنشی عبارتند از:

  • خستگی، درد مداوم در سر
  • احساس سفتی یا فشار در پیشانی یا در طرفین پشت سر
  • حساسیت روی سر، گردن وعضلات شانه

سردرد تنشی در برابر میگرن


تشخیص سردرد تنشی از میگرن، کار سختی است. به علاوه، اگر بیمار دارای سردردهای تنشی اپیزودیک و تکرار شونده باشد، فرد به میگرن نیز مبتلا است.

بر خلاف برخی از انواع میگرن، سردردهای تنشی معمولا ربطی به اختلال بینایی، تهوع و استفراغ ندارند. اگرچه معمولا فعالیت فیزیکی درد میگرن را افزایش می‌دهد، اما درد ناشی از سردرد تنشی را تشدید نمی‌کند. افزایش حساسیت به نور یا صدا ممکن است در سردردهای تنشی نیز وجود داشته باشد اما از علائم رایج سردرد تنشی نیستند.

چه زمانی فرد به کمک اورژانسی نیاز دارد


اگر بیمار هرکدام از نشانه‌ها و علايم زیر را داشت، به کمک اورژانسی نیاز خواهد داشت:

  • سردرد شدید و ناگهانی
  • سردرد همراه با تب، خشکی گردن، گیجی، تشنج، دوبینی، ضعف، بی حسی یا اختلال گفتاری
  • سردرد پس از وارد شدن ضربه به سر، مخصوصا اگر سردرد تشدید شود

تشخیص


اگر فرد سردرد مزمن یا عود کننده داشت، پزشک معاینات فیزیکی و عصبی روی او انجام داده و سعی می‌کند با استفاده از این روش‌ها، علت سردرد را تشخیص دهد.

با توصیف درد، پزشک می‌تواند مطالب زیادی در مورد سردرد متوجه شود. مواردی که حتما باید به پزشک گفته شوند عبارتند از:

  • ویژگی‌های درد. آیا درد ضربه‌ای است؟ یا مداوم و خسته کننده است؟ آیا دردی تیز و کشدار یا منقطع است؟
  • شدت درد. میزان عملکرد فرد در هنگام درد نشان دهنده‌ی شدت درد است. آیا فرد قادر به کار کردن است؟ آیا سردرد مانع خوابیدن فرد شده و او را بیدار می‌کند؟
  • محل درد. آیا درد در تمام سر، فقط در یک سمت سر، یا فقط در پیشانی و پشت چشم‌ها است؟

اگر سردردهای غیر عادی و پیچیده داشته باشید، پزشک آزمایش‌هایی برایتان تجویز می‌کند تا بتواند علل اصلی سردرد، مثل تومور، را تشخیص دهد. دو آزمایش رایج برای تصویربرداری از مغز عبارتند از:

  • ام آر آی. در ام آر آی از یک میدان مغناطیسی، امواج رادیویی و کامپیوتر برای تهیه تصاویر واضح از مغز استفاده می‌شود.
  • سی تی اسکن. سی تی اسکن یک روش تصویربرداری تشخیصی است که از اشعه‌های ایکس که توسط کامپیوتر هدایت می‌شوند برای تهیه تصاویر جامع از مغز استفاده می‌شود.

درمان


برخی از افراد مبتلا به سردردهای تنشی به دنبال درمان نیستند و سعی می‌کنند سردرد را خودشان درمان کنند. متاسفانه استفاده مکرر از داروهای مسکن بدون نسخه باعث نوع دیگری از سردرد به نام سردرد ناشی از مصرف زیاد دارو می‌شود.

داروهای مناسب سردردهای حاد

داروهای متنوعی، هم به صورت بدون نسخه و هم به صورت تجویزی، برای کاهش سردرد وجود دارد که عبارتند از:

  • داروهای تسکین دهنده درد. معمولا داروهای تسکین دهنده درد اولین داروی انتخابی برای کاهش سردرد هستند. این داروها شامل آسپرین، ایبوپروفن (ادویل، مورتین IB و داروهای دیگر) و ناپروکسن (Aleve) هستند.

داروهای تجویزی شامل ناپروکسن (ناپروسین)، ایندومتاسین (ایندوسین) و کتورولاک (کتورولاک ترومتامین) هستند.

  • داروهای ترکیبی. معمولا آسپرین یا استامینوفن یا هردو همراه با قهوه یا داروی مسکن به صورت یک دارو استفاده می‌شوند. گاهی اثر داروهای ترکیبی بیشتر از داروهایی که دارای یک نوع تسکین دهنده هستند، می‌باشد. بسیاری از داروهای ترکیبی به صورت بدون نسخه موجود هستند.
  • تریپتان‌ها و نارکوتیک‌ها. برای افرادی که هم میگرن و هم سردرد تنشی اپیزودیک دارند، تریپتان می‌تواند به راحتی درد ناشی از هر دو گروه سردرد را کاهش دهد. نارکوتیک‌ها یا اوپیات‌ها (داروهای مخدر) به دلیل عوارض جانبی و ماهیت معتاد کننده‌ای که دارند، کمتر تجویز می‌شوند.

داروهای پیشگیری کننده

ممکن است پزشک داروهایی برای کاهش تعداد و شدت سردردها تجویز کند، مخصوصا اگر بیمار سردردهای مکرر و مزمنی داشته باشد که به وسیله داروهای ضد درد یا دیگر روش‌های درمان بهبود نیابند.

داروهای پیشگیری کننده عبارتند از:

  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای. داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، از جمله آمی تریپتیلین و پروتریپتیلین رایج‌ترین داروهایی هستند که برای پیشگیری از سردردهای تنشی استفاده می‌شوند.
  • دیگر داروهای ضد افسردگی. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد استفاده از ونلافاکسین (افکسور XR) و میرتازاپین (ریمیرون) نیز برای پیشگیری از سردردهای تنشی مفید هستند.
  • داروهای ضد انعقاد و شل کننده عضلات. داروهای دیگری که از ایجاد سردردهای تنشی جلوگیری می‌کنند شامل داروهای ضد انعقاد مانند توپیرامات (توپاماکس) هستند.

داروهای پیشگیری کننده باید چند هفته یا بیشتر مصرف شوند تا قبل از تاثیر گذاری، با سیستم بدن بیمار هماهنگ شوند. بنابراین اگر پس از مدت کوتاهی بعد از مصرف دارو بهبود نیافتید ناراحت نشوید. پزشک مراحل درمان بیمار را پیگیری می‌کند تا ببیند داروهای پیشگیری کننده چگونه عمل می‌کنند. در عین حال، استفاده افراطی از داروهای ضد درد برای سردرد مانع تاثیر گذاری داروهای پیشگیری کننده می‌شود.

سبک زندگی و درمان‌های خانگی


استراحت، استفاده از کیسه یخ یا یک دوش گرم و طولانی باعث کاهش درد سردردهای تنشی می‌شود. استفاده از برخی روش‌ها می‌تواند به تنهایی و بدون استفاده از دارو باعث کاهش شدت و تعداد سردردهای تنشی مزمن شود. این روش‌ها عبارتند از:

مدیریت سطح استرس

یک راه برای کاهش استرس، برنامه ریزی قبلی و سازماندهی روز است. روش دیگر، داشتن زمانی برای آرامش است. و اگر بیمار در شرایط پر استرس قرار گرفت، باید به عقب برگردد.

اعمال گرما یا سرما

اعمال گرما یا سرما، هرکدام که بیمار ترجیح می‌دهد، بر روی عضلات دردناک باعث بهبود سردرد تنشی می‌شود. برای اعمال گرما، از یک پد گرمایی که روی درجه کم تنظیم شده، یک بطری آب داغ، یک کمپرس گرم یا یک حوله داغ استفاده کنید. دوش آب گرم نیز مفید است. برای اعمال سرما، از یخ بسته بندی شده ، کمپرس یخ یا سبزیجات یخ زده در پارچه (برای محافظت از پوست) استفاده کنید.

پوسچر مناسب

پوسچر مناسب مانع کشش عضلات بیمار می‌شود. هنگامی که ایستاده‌اید، شانه‌های خود را به عقب و سر را صاف بگیرید. شکم و باسن را تو رفته بگیرید. در هنگام نشستن، ران‌ها را موازی با سطح زمین قرار داده و سر را به جلو خم نکنید.

پیشگیری


استفاده از دارو همراه با روش‌های مدیریت استرس موثرتر از استفاده محض از روش‌های درمان سردردهای تنشی است. به علاوه، سبک زندگی سالم نیز به پیشگیری از سردرد کمک می‌کند:

  • خواب کافی، و نه بیش از حد، داشته باشید
  • سیگار نکشید
  • به طور منظم ورزش کنید
  • به طور منظم و متعادل غذا بخورید
  • آب فراوان بنوشید

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *