نوار چشم : کاربرد و روش انجام آن

پتانسیل برانگیخته‌ی بینایی یک پتانسیل برانگیخته است که توسط محرک‌های بینایی مانند الگوهای بصری درحال تغییر بر روی صفحه مانیتور، ایجاد می‌شود. پاسخ‌های گرفته شده از عصب‌های بینایی از الکترودهایی که به پشت سر متصل شده‌اند، به کامپیوتر منتقل می‌شوند و این اطلاعات به صورت الکتروانسفالوگرام یا نوار مغزی روی مانیتور یا صفحه کاغذ ثبت می‌شوند. این پاسخ‌های عصبی معمولاً از غشای پشت‌سری که ناحیه درگیر مغز در بینایی است و سیگنال‌های بصری را تولید می‌کند، گرفته می‌شوند.

VEP یا نوار عصب بینایی یکی از آزمایشات مهمی است که در تشخیص مشکلات عصب بینایی و ضایعات موجود در قسمت قدامی مسیر بصری (قبل از ادغام عصب‌های بینایی)، بسیار مؤثر می‌باشد. البته نتایج این تست در تشخیص بیماری و مشکل زمینه‌ای در هر بیمار، کاملاً قطعی و تعیین‌کننده نیست. انجام معاینات دقیق و گرفتن شرح‌حال کامل بیمار نیز در این زمینه بسیار مهم است. برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد  تست عصب بینایی چشم  و نحوه‌ی انجام آن و یا رزرو نوبت با شماره‌های متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

کاربرد


در صورتی که شما دچار تغییراتی در بینایی خود شده باشید که پزشک شما حدس بزند که این تغییرات می‌تواند ناشی از مشکلاتی در کانال‌های عصبی باشد، انجام تست عصب بینایی را تجویز می‌کند. برخی از علائمی که می‌تواند نشان‌دهنده وجود مشکل احتمالی در عصب‌های بینایی باشد عبارت‌اند از:

  • از دست دادن بینایی (همراه با درد یا بدون درد)
  • دوبینی
  • تا دیدن
  • دیدن رگه‌های نور
  • تغییر در نحوه دیدن رنگ‌ها
  • احساس ضعف در چشم‌ها، دست‌ها یا پاها

این تغییرات معمولاً بسیار خفیف هستند و ممکن است در معاینات بالینی که در مطب پزشک انجام می‌شود، به راحتی تشخیص داده نشوند. به طور کلی، این تست برای تشخیص مشکلات بینایی که مربوط به عصب می‌شود، کارایی دارد. این عصب‌ها، سیگنال‌ها را از چشم به مغز منتقل کرده و به ما کمک می‌کنند که ببینیم. با تست کردن این عصب‌ها، پزشک متوجه می‌شود که سیستم بینایی شما چگونه به تابش نور واکنش نشان می‌دهد. این تست همچنین برای معاینه بینایی کودکان یا افراد مسنی مناسب است که نمی‌توانند جدول بینایی‌سنجی را بخوانند و با پزشک تعامل کنند.

نوار عصب بینایی چه چیزی را تشخیص می‌دهد؟


در نوار عصب بینایی مدت زمانی که طول می‌کشد تا محرک‌های بینایی از چشم به غشای پس‌سری برسند، اندازه‌گیری می‌شود. اندازه‌گیری این زمان، می‌توان به پزشک کمک کند که بفهمد احتمالاً کانال‌های عصبی دچار اختلالی هستند یا خیر. برای مثال، در بیماری ام. اس لایه‌ی پوشش‌دهنده‌ی اطراف سلول‌های عصبی در مغز و طناب نخاعی () ممکن است دچار اختلال شود. این بدین معناست که دریافت سیگنال‌های عصبی از مغز زمان بیشتری طول می‌کشد و نتایج تست عصب بینایی این بیماران غیرعادی خواهد بود. یک تست عصب بینایی نرمال می‌تواند به اندازه‌ی کافی حساس باشد که یک ضایعه‌ی عصب بینایی در کانال‌های عصبی در قسمت قدامی مغز را به طور متمایز نشان دهد.

آمادگی قبل از گرفتن نوار عصب بینایی


دستورالعمل‌های مربوط به آمادگی قبل از تست، به شما داده می‌شود. این موضوع بستگی به این دارد که شما قرار است کجا این تست را انجام دهید. برخی کارهای که احتمالاً لازم است انجام دهید عبارت‌اند از:

  • شستن موهایتان یک شب قبل از انجام تست و اجتناب از زدن محصولات شیمیایی یا روغن‌های طبیعی به موها.
  • توجه به داشتن خواب کافی، در شب قبل از تست.
  • در صورتی که عینک می‌زنید، به خاطر داشته باشید عینکتان را همراه خود بیاورید.
  • معمولاً می‌توانید وعده‌های غذایی خود را طبق معمول بخورید و داروهای خود را مصرف کنید. البته باید از خوردن داروهای خواب‌آور خودداری کنید.
  • به موقع به مطب یا بیمارستان مراجعه کنید و سعی کنید قبل از انجام تست خودتان را ریلکس کنید.
  • در روز انجام تست، در صورتی که به بیماری‌های چشمی مانند گلوکوم یا آب مروارید مبتلا هستید باید این موضوع را به تکنسین مربوطه اطلاع دهید. این موضوع می‌تواند بر روی نتایج تست اثرگذار باشد و لازم است در نتایج تست به آن اشاره شود تا پزشک شما در زمان مرور نتایج تست، به این موضوع توجه کند.

 نوار عصب بینایی چگونه گرفته می‌شود؟

انجام تست عصب بینایی عملی بسیار ساده و ایمن است:

  • در ابتدا: چند الکترود که به سیم‌هایی متصل است روی سر شما قرار داده می‌شود تا از طریق آن‌ها امواج مغزی تشخیص داده شوند.
  • تکنسین مربوطه در مورد کارهایی که در ادامه تست باید انجام دهید به شما توضیح می‌دهد. معمولاً هر یک از چشم‌ها به طور جداگانه تست می‌شود.
  • بسیار مهم است که شما کاملاً با تکنسین همکاری کنید و چشم خود را روی یک نقطه متمرکز کنید. از شما خواسته می‌شود که به یک صفحه مانیتور (مانند تلویزیون) نگاه کنید که الگوهای تصویری مختلفی روی آن به نمایش درمی‌آید.
  • نتایج واکنش عصبی مغز شما از طریق الکترودهایی که روی سر است ثبت می‌شود.
  • بعد از اتمام تست، الکترود‌ها از روی سر برداشته می‌شوند.
  • ممکن است پزشک در همان زمان انجام تست، نتایج را تحلیل کرده و به شما در مورد آن توضیح دهد، در غیر این صورت، نتایج به پزشک مربوطه ارجاع داده می‌شود و سپس پزشکتان در مورد نتایج با شما صحبت می‌کند.

انجام تست معمولاً 45 دقیقه طول می‌کشد.

عوارض جانبی


این تست به‌ندرت موجب بروز عوارض می‌شود. گرفتن نوار عصب بینایی کاملاً بدون درد است و به‌جز حساسیت پوستی بسیار جزئی براثر اتصال الکترودها، هیچ عوارض جانبی دیگری ندارد. اگر به هر بیماری مانند صرع مبتلا هستید، احتمال آن بسیار کم است که تصاویری که طی تست می‌بینید موجب تحریک بدن شما به تشنج شود. اما در هر حال بهتر است این موضوع را با تکنسین و پزشک خود در میان بگذارید. بعد از انجام تست بیمار می‌تواند به خانه یا انجام کارهای روزمره خود بازگردد. همچنین بعد از انجام تست در صورتی که احساس می‌کنید حالتان خوب است می‌توانید رانندگی کنید.

 عوامل مؤثر بر تست


سلول‌های مغزی که مربوط به بینایی هستند، بیش از همه به حرکاتی حساس هستند که در کناره‌های مرکز میدان دید قرار دارند. در صورتی که بینایی شما ضعیف باشد، این موضوع اثر زیادی بر نتایج تست نمی‌گذارد و می‌توان از تصاویر بزرگ‌تری برای انجام تست استفاده کرد.سن شما، جنسیت شما و اندازه‌ی مردمک چشم شما نیز می‌تواند بر نتیجه‌ی  تست اثر داشته باشد. در صورتی که داروهایی مصرف کرده باشید که شما را خواب‌آلود می‌کنند و یا تحت تأثیر هر داروی بی‌حس‌کننده باشید، این موضوع تأثیر بسیار زیادی بر نتایج تست عصب بینایی می‌گذارد.

نتایج


تست عصب بینایی خصوصاً در تشخیص التهاب‌های عصبی پیشین بسیار کمک‌کننده است. التهاب عصب موجب تورم و تخریب فزاینده غلاف دور عصب که دورتادور عصب را پوشانده است، می‌شود. با تخریب غلاف عصبی، مدت زمان انتقال پیام‌های عصبی از چشم به مغز افزایش پیدا می‌کند و نتایج تست عصب بینایی غیرعادی خواهند بود.  این مورد ممکن است در افراد مبتلا به ام اس دیده شود. بیماری ام اس یکی از شایع‌ترین علل التهاب عصب‌های بینایی است. موارد زیر نیز به میزان کمتری قابل‌تشخیص هستند:

  • نوروپاتی عصب بینایی- ممکن است عصب بینایی براثر علل مختلفی آسیب ببیند مانند: مسدود شدن عروق خون‌رسانی به عصب، کمبود ویتامین و مواد معدنی و مسمومیت. با آسیب دیدن عصب، سیگنال‌های الکتریکی نیز به درسای منتقل نمی‌شوند. برای مثال بیماری دیابت می‌تواند به عروق خون‌رسانی به عصب‌های بینایی آسیب بزند و یا ایجاد واکنش مسمومیتی در بخشی از عصب‌های بینایی موجب آمبلیوپی سمی و کاهش بینایی می‌شود.
  • تومورها یا ضایعات بافتی که بر روی عصب بینایی فشار وارد می‌کنند. . اگر عصب بینایی تحت فشار قرار گیرد، انتقال سیگنال‌های عصبی دچار اختلال می‌شود و این موضوع در نتایج تست عصب بینایی دیده می‌شود.
  • آب‌سیاه یا گلوکوما: آب‌سیاه موجب افزایش فشار در داخل کاسه‌ی چشم می‌شود. این افزایش فشار می‌تواند موجب آسیب به عصب‌های بینایی و طولانی شدن زمان انتقال پیم‌های عصبی در نتایج تست عصب بینایی شود.
  • افزایش فشار چشمی – در این حالت، فشار خون در داخل چشم بیش‌ازحد نرمال می‌شود. این افزایش فشار با علائم آب‌سیاه همراه نیست اما ممکن است در آینده موجب بروز مشکل آب‌سیاه در چشم شود.

کاربرد بالینی نوار عصب بینایی


  • تست عصب بینایی یک تست استاندارد برای بررسی عملکرد عصب‌های بینایی است که می‌توان آن را چندین بار مجدداً تکرار کرد.
  • این تست در مقایسه با اسکن ام. آر. آی در تشخیص ضایعات مؤثر بر تقاطع اعصاب بینایی، حساسیت بیشتری دارد و نتایج دقیق‌تری به دست می‌دهد.
  • این تست در مقایسه با سایر تشت‌های تشخیصی مانند اسکن ام آر آی، هزینه کمتری دارد.
  • در صورتی که نتایج تست عصب بینایی منفی باشند، این موضوع در تشخیص برخی اختلالات خاص بسیار مؤثر خواهد بود.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *