علت و درمان اختلالات تکلم وگفتاری (مشکل در حرف زدن)

تخمین زده می‌شود که حدود 20 درصد افراد در برقراری ارتباط در برخی مراحل زندگی خود با مشکل مواجه هستند. اختلالات گفتاری و تکلمی شایع‌ترین ناتوانی در کودکان است که 10 درصد آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بین 30 تا 40 درصد افراد نجات یافته پس از سکته مغزی نیز ممکن است دچار مشکلات تکلم و اختلالات بلع شوند که به گفتار درمانی نیاز دارند. متخصصین گفتار درمانی در تمام طول عمر بیمار از زمان نوزادی تا زمان مرگ بر مشکلات تغذیه‌ای کار و اختلالات بلع کار می‌کنند.

اختلالات گفتار، تکلم، برقراری ارتباط و اختلالات عصبی بلع به دلیل ابتلا به برخی بیماری‌ها و مشکلات مانند سکته مغزی، ضربه مغزی، بیماری‌های پیش ‌رونده عصبی (مانند بیماری پارکینسون، ام اس، بیماری نورون حرکتی و…) و دمانس ایجاد می‌شوند. بیماری‌های اکتسابی بزرگسالان نیز مانند سرطان سر و گردن و مسکن‌های موقتی نیز ممکن است باعث ایجاد این اختلالات شوند.

علائم متفاوت بوده و به علت و محل آسیب‌دیدگی در مغز بستگی دارد. شدت آسیب‌دیدگی نیز یک متغیر تأثیرگذار است. روش‌های درمانی مختلفی برای درمان مشکلات گفتاری وجود دارد که از آن جمله استفاده از سم بوتالینیوم و انجام عمل‌های جراحی است. تشخیص و درمان ابتدایی مشکلات تکلم و بلع به عهدهٔ متخصص مغز و اعصاب می‌باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر پیرامون درمان و تشخیص مشکلات تکلم و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

انواع


دیسپازی یا عدم قدرت تکلم

دیسپازی یا آفازی نوعی اختلال تکلم است که زمانی که مرکز زبان در مغز دچار آسیب‌دیدگی شود اتفاق می‌افتد. این بیماری به شکل‌های متفاوتی بر افراد تأثیر می‌گذارد اما این افراد در موارد زیر دچار مشکلات می‌شوند:

  • درک
  • تکلم
  • خواندن
  • نوشتن

در موارد بسیار شدید (آفازی عمومی) شخص قادر به درک یک کلمه هم نبوده و نمی‌تواند با صحبت کردن، نوشتن یا نقاشی و زبان بدن با دیگران ارتباط برقرار کند. انجام کارهای روزمره مانند صحبت کردن، نوشتن، خواندن، دیدن تلویزیون برای افراد مبتلا به این بیماری مشکل و ناامیدکننده است.

اقدامات درمانی برای بهبود اختلال افازی شامل موارد زیر می‌شود:

  • هدف قرار دادن برخی مشکلات در تکلم، درک، خواندن و نوشتن
  • حداکثر سازی قابلیت انعطاف‌پذیری مغز (توانایی مغز در سازمان‌دهی دوباره خودش پس از قرار گرفتن در محیط‌هایی مانند محیط‌های درمانی)
  • آموزش مجدد برای مشکلات تکلمی
  • بازآموزی لغات
  • روش‌های جبرانی آموزش به عنوان مثال، تغییر محیط به ارتباطات حمایتی
  • کار کردن با دیگران برای به حداکثر رساندت بازدهی ارتباطی
  • راحت کردن سبک زندگی و تغییرات هویتی
  • راحت کردن دسترسی به آموزش، تعلیم و استخدام
  • بررسی پتانسیل استفاده از سیستم‌های ارتباطی جایگزین و تقویت‌کننده (به طور مثال، وسایل کمک ارتباطی)

مشکلات ارتباطی شناختی

این مشکلات بیشتر به دلیل وارد آمدن ضربه به مغز ایجاد می‌شوند. افرادی که مشکلات ارتباطی شناختی دارند نمی‌توانند کارهای زیر را انجام دهند:

  • تمرکز در مکالمه
  • تمرکز بر روی یک موضوع
  • درک شادی، طنز و زبان تصویری
  • احترام به مرزهای شخصی و آداب اجتماعی
  • استفاده از موضوعات مناسب
  • ارائه استدلال‌های منطقی
  • نتیجه‌گیری از اطلاعات ارائه شده

که ممکن است بر موارد زیر تأثیر داشته باشد:

  • مهارت‌های عمومی مکالمه
  • درک گفتار
  • خواندن کتاب، مجله و ایمیل‌ها
  • بیان افکار، احساسات و نظرات
  • درک طنز و لذت بردن از آن
  • خواندن و درک قبوض و اسناد اداری
  • استفاده از رسانه‌های اجتماعی

مشکلات تکلم پس از آسیب‌دیدگی مغز ممکن است جزئی باشد و با این که ارتباطات عادی به نظر می‌رسد، مشکلات جدی در حفظ ارتباطات یا نگهداری شغلی ایجاد کند.

موارد زیر ممکن است بخشی از درمان افرادی باشد که به دلیل آسیب‌دیدگی مغزی دچار مشکلات تکلم و اختلالات بلع شده‌اند:

  • ارزیابی جامع نقاط قوت و ضعف در ارتباطات و بلع
  • ساخت یک ارتباط یا تشخیص بلع
  • تعیین اهدافی برای دست‌یابی به نیازهای شخصی
  • ایجاد روش‌هایی که می‌تواند در زندگی روزمره مورد استفاده قرار گیرد.
  • ایجاد یک برنامه بازتوانی برای کار بر فعالیت‌های خاص
  • کار مناسب بر روش‌های ارتباطی جایگزین و تقویت‌کننده (وسایل کمک ارتباطی)
  • کار با برنامه‌های کامپیوتری برای تمرین بین جلسات (متخصص گفتار درمانی بهترین کسی است که می‌تواند استفاده از یک برنامه مناسب را توصیه کند)
  • کار کردن با مردم، اعضای خانواده و دوستان باری اطمینان از اثربخش بودن ارتباطات
  • ارتباط با کارفرمایان برای بازگشت به کار

درمان ممکن است به صورت فردی یا به صورت گروهی انجام شود. متخصص گفتار درمانی غالباً به عنوان بخشی از یک تیم چند رشته‌ای همراه با متخصص شغل درمانی، فیزیوتراپیست‌ها و متخصصین مغز و اعصاب با بیمار کار می‌کنند تا بتوانند نیازهای وی را به شکلی یکپارچه تأمین نمایند.

الگوی بهبودی به این گونه است که ممکن است نیاز باشد که درمان در کل طول عمر انجام شود که با چالش‌های مختلفی روبرو خواهد شد. متخصص گفتار درمانی به بیمار کمک می‌کند که بتواند برخی کارهای مهم و بلندمدت مانند فعالیت‌های شغلی و فعالیت‌های پدرانه و مادرانه را در دوران گذار انجام دهد. افرادی که در این مرحله با بیماری مبارزه می‌کنند ممکن است نیاز به برخی مداخلات مانند تغییر چیزها داشته باشند.

 دیزارتا

دیزارتا یک اختلال گفتاری است. افراد مبتلا به دیزارتا (کنترل ماهیچه های دهان و گلو) مشکلی با درک زبان یا فکر کردن در مورد کلماتی که بیان می‌کنند ندارند. در اثر این بیماری ممکن است عضلات دهان، صورت و سیستم تنفسی به دلیل آسیب‌دیدگی مغز یا بیماری‌های پیش‌رونده عصبی ضعیف شوند.

ماهیت و شدت دیزارتا ممکن است باعث ایجاد برخی علائم زیر شوند:

  • نامفهوم صحبت کردن (مانند افراد مست)
  • آرام صحبت کردن مشابه زمزمه کردن
  • کند صحبت کردن
  • محدودیت در حرکت زبان، لب و فک
  • تنگی نفس
  • آبریزش از دهان یا عدم کنترل مؤثر بزاق

ممکن است گفتار فرد به دلیل آسیب‌دیدگی مغز به طور کامل غیر قابل‌درک باشد.

موارد زیر ممکن است بخشی از درمان بیماری دیزارتا باشد:

  • ارزیابی جامع جنبه‌های مختلف گفتار (مانند لب‌ها، زبان، صدا، تنفس)
  • تمرینات هدایت‌شده برای بهبود کنترل تنفس
  • تمرین برای بهبود حرکات، قدرت و سرعت عضلات
  • روش‌هایی برای قابل فهم‌تر صحبت کردن
  • کار با فرد و اعضای خانواده و دوستانش برای برقرار مؤثرتر ارتباطات

 دیسپراکسیا

دیسپراکسیا یک اختلال گفتاری حرکتی است که در آن توالی اصوات در هجاها و کلمات با مشکل تلفظ می‌شود. به این بیماری دیسپراکسیا یا اپراکسیای کلامی نیز گفته می‌شود. دیسپراکسیا همچنین بر حرکات دیگر در بدن نیز تأثیر می‌گذارد. به طور مثال اشکال در حرکت اندام‌ها یا اختلال در توالی انجام فعالیت‌ها مانند درست کردن یک فنجان چای یا لباس پوشیدن از نمونه‌های تأثیر این بیماری بر قسمت‌های مختلف بدن است. دیسپراکسیای کلامی غالباً به درجاتی از اختلالات گفتاری نیز همراه است.

ماهیت و شدت دیسپراکسیا ممکن است منجر به ایجاد مشکلات زیر شود:

  • تقلید کردن
  • تقلید حرکات غیرگفتاری مانند چسبیدن زبان
  • تلاش باری تولید اصوات (در موارد شدید این می‌تواند باعث ناتوانی دائمی در تولید اصوات باشد)

درمان دیسپراکسیا ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • ارزیابی جامع گفتار و زبان
  • تمرینات مکرر اصوات آسیب‌دیده با خودشان یا کلمات دیگر
  • تمرین کلمات مهم مانند نام اعضای فامیل
  • ایجاد روش‌هایی برای کمک به برقرار ارتباط در صورتی که توانایی‌های گفتاری، نوشتاری، نقاشی کشیدن یا زبان بدن آسیب دیده باشند.

 دیسفونیا

دیسفونیا اصطلاحی است که برای اختلالات صدا به کار برده می‌شود. بسیار از موارد ابتلا به دیسفونیا ممکن است شامل التهاب حنجره، وجود توده‌ها در تارهای صوتی، آسیب‌دیدگی، فلج شدن تارهای صوتی، مشکلات روانی (تغییرات صدا رمانی اتفاق می‌افتد که افراد تحت استرس در محل کار یا در خانه باشند) شود. تغییرات مستمر (که بیش از 2 هفته باقی می‌مانند) در صدا باید همیشه توسط پزشک مورد ارزیابی قرار گرفته و ممکن است برای درمان آنها استفاده از سم بوتالینیوم تجویز شود.

 تقویت و جایگزینی ارتباطات


همه این بیماری‌های گفتاری و کلامی ممکن است باعث تأثیر بر توانایی فرد در برقراری ارتباط شود و فرد نتواند از آن به بعد به خوبی صحبت کرده یا بنویسد یا نتواند پیام‌ها را به درستی درک کند. در این موارد یک متخصص گفتار درمانی ممکن است از روش‌های تقویتی و جایگزینی ارتباطی استفاده کند. این روش‌ها شامل اضافه کردن، تعویض کردن، صحبت کردن با زبان اشاره، وسایل کمک ارتباطی برای ادای کلمات و تکنولوژی‌های کامپیوترمحور می‌شود.

افراد (کودکان و بزرگسالان) ممکن است با اظهار احساسات خود مشکل داشته باشند بنابراین آنها توسط دیگران درک نمی‌شوند. این ممکن است باعث عدم صحبت کردن، مشکلات گفتاری، نامفهوم صحبت کردن، مشکلات کلامی حرکتی (کنترل حرکات فیزیکی مورد نیاز برای صحبت کردن) یا بروز مشکل در تولید صدا و کنترل تنفس شود.

استفاده‌ کنندگان از ابزار تقویتی و جایگزینی ارتباطی از یک سیستم برای برقراری ارتباط استفاده می‌کنند که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • امضا کردن
  • استفاده از علائم و نشانه‌ها
  • کتاب‌های ارتباطی شامل کلمات ف تصاویر یا علائم پراستفاده
  • وسایل کمک ارتباطی با تکنولوژی‌های سطح پایین (مانند یک نمودار کوچک با علائمی برای نیازهای ضروری یا ابزاری برای پیام‌های بسیار محدودشده)
  • وسایل کمک ارتباطی با تکنولوژی‌های برتر (مانند VOCA) مانند آن چیزی که استفان هاوکینز استفاده می‌کند.

درمان باید هر چه سریع‌تر آغاز شود تا فرد بتواند با تقویت و جایگزینی ارتباطی خودش را اظهار کند. برای برخی افراد، تقویت و جایگزینی ارتباطی ممکن است در تمام مدت عمر نیاز باشد و متخصص گفتار درمانی سیستم‌های به‌روز را برای سازگاری حداکثری با نیازهای بیمار به کار گیرد. برای مثال، تغییرت و بهبود دنیای استفاده از وب.

  • ارزیابی توانایی فردی در بیان خود به گونه‌ای که دیگران بتوانند او را درک کنند.
  • ارزیابی در کنار دیگران (به طور مثال اعضای خانواده، متخصص طب شغلی، متخصص فیزیوتراپی و …) برای بررسی مناسب بودن و در دسترس بودن سیستم‌ها
  • ارتباط با اعضای خانواده و افراد مهم دیگر برای تعلیم آنها در مورد سیستم تقویتی و جایگزینی ارتباطی که فرد از آنها استفاده می‌کند.
  • روش‌های جایگزینی و تقویتی ارتباطی به به‌روزرسانی مستمر و دوره‌ای نیاز دارند زیرا لغات گسترش می‌یابند و نیازهای افراد تغییر می‌کنند.
  • درمان‌های دوره‌ای منظم

نوار مغز(EEG یا الکتروانسفالوگرافی)و کاربرد آن در تشخیص بیماری‌های مغزی

تست نوار مغزی برای تشخیص فعالیت الکتریکی مغز انجام می‌شود. در این تست، از صفحه‌های فلزی کوچکی به نام الکترود استفاده می‌شود که به سر متصل می‌شوند. سلول‌های مغزی شما از طریق سیگنال‌های الکتریکی با هم ارتباط برقرار می‌کنند و این انتقال سیگنال حتی در زمانی که خواب هستید نیز ادامه دارد. این فعالیت الکتریکی به صورت امواجی در نتایج تست نوار مغزی نشان داده می‌شود. تست نوار مغزی یکی از اصلی‌ترین تست‌های تشخیصی برای تایید ابتلا به بیماری صرع است. البته از این تست برای تشخیص بسیاری از بیماری‌ها یا مشکلات دیگر نیز استفاده می‌شود.

متخصص مغز و اعصاب برای تشخیص بیماری‌هایی چون تشنج، صرع، تومور مغزی، دمانس یا زوال عقل و سکته از نوار مغزی و یا دستگاه eeg استفاده می‌کند. نصب دستگاه نوار مغزی یا الکتروانسفالوگرافی هیچ درد یا خطری نداشته و بیمار بعد از اتمام آن می‌تواند به کارهای روزمره‌ی خود ادامه دهد، هم‌چنین فرایند گرفتن نوار مغزی 45 دقیقه تا دو ساعت به طول می‌انجامد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ی نوار مغزی و تفسیر نتایج آن و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

چرا نوار مغزی گرفته می‌شود


تست نوار مغزی نشان دهنده‌ی فعالیت الکتریکی مغز است و می‌تواند در تشخیص بیماری‌های مغزی خصوصا صرع مفید باشد. تست نوار مغزی نمی‌تواند میزان هوش یا ابتلا به بیماری‌های روانی را تشخیص دهد. تست نوار مغزی می‌تواند در تشخیص یا درمان این موارد مفید باشد:

  •  صرع یا تشنج
  •  تومور مغزی
  •  ضربه به سر
  •  اختلال عملکرد مغزی که می‌تواند علل مختلفی داشته باشد.
  •  التهاب مغزی
  •  سکته مغزی
  •  اختلالات خواب
  •  دمانس (زوال مغزی)

از تست نوار مغزی همچنین برای تشخیص کمای مداوم استفاده می‌شود. از تست نوار مغزی که به صورت همزمان با بیهوشی گرفته می‌شود برای تشخیص میزان مناسبی از بیهوشی بیمار استفاده می‌شود.

خطرات


انجام تست نوار مغزی کاملا ایمن است. در برخی از موارد به صورت کاملا عمدی سعی می‌شود که در حین انجام تست افراد مبتلا به صرع برای بروز تشنج تحریک شوند اما تمامی مراقبت‌های پزشکی لازم در حین انجام تست انجام می‌شود.

آمادگی قبل از گرفتن نوار مغزی


برای آماده شدن برای گرفتن نوار مغزی:

  •  سر خود را بشویید اما از هیچ کرم یا نرم کننده ای استفاده نکنید یا بر سر خود ژل یا واکس یا اسپری نزنید. استفاده از این محصولات می‌تواند موجب شود که چسبیدن الکترودها با سر مشکل شود.
  •  در روز انجام تست از خوردن کافئین خودداری کنید، چرا که بر روی نتایج تست اثر می‌گذارد.
  •  داروهای همیشگی خود را طبق معمول مصرف کنید مگر این که پزشکتان از شما خواسته باشد که داروهایتان را نخورید. اگر لازم باشد در حین انجام تست بخوابید ممکن است پزشکتان از شما بخوابد که قبل از تست کمتر بخوابید یا اصلا نخوابید تا در حین تست خوابتان ببرد.

نحوه انجام تست


شما در هنگام انجام تست نوار مغزی کاملا راحت هستید و هیچ دردی حس نمی‌کنید. الکترودهایی که روی سر قرار داده می‌شوند، هیچ حسی ایجاد نمی‌کنند و تنها فعالیت الکتریکی مغز را ثبت می‌کنند. در حین انجام تست نوار مغزی، اتفاقات زیر می‌افتد:

  •  یک تکنسین اندازه دور سر شما را می‌گیرد و روی سر شما علامت گذاری می‌کند تا محل قرار دادن الکترودها را مشخص کند. ممکن است روی این نقاط مشخص شده روی مغز کرم مخصوصی زده شود تا کیفیت دریافت سیگنال توسط الکترودها بیشتر شود.
  •  تکنسین با کمک چسب مخصوصی، صفحه‌های فلزی بسیار کوچکی به نام الکترود را روی سر شما قرار می‌دهد. در برخی از موارد از یک کلاه لاستیکی استفاده می‌شود که روی سر محکم می‌شود و سپس الکترودها روی آن قرار داده می‌شوند. این الکترودها به سیم‌هایی متصل هستند که اطلاعات دریافتی را به یک کامپیوتر انتقال می‌دهند.
  •  بعد از این که الکترودها قرار داده شدند، انجام تست در حدود ۶۰ دقیقه طول می‌کشد. اگر نیاز باشد که در حین انجام تست بخوابید، ممکن است انجام تست تا ۳ ساعت نیز طول بکشد.
  •  در حین انجام تست شما در حالتی کاملا راحت هستید و چشمان شما بسته است. در بسیاری از موارد، ممکن است تکنسین از شما بخواهد که چشمان خود را باز کنید و ببندید یا یک محاسبه ساده انجام دهید، یک پاراگراف از یک متن را بخوانید، به یک تصویر نگاه کنید، نفس عمیق بکشید یا به نوری که فلش می‌زند نگاه کنید.
  •  در هنگام انجام تست نوار مغزی ممکن است نوار ویدئویی نیز ضبط شود. حرکات بدن شما در حین انجام تست ضبط می‌شوند. این ترکیب اطلاعاتی می‌تواند به تشخیص بهتر بیماری کمک کند.

بعداز گرفتن نوار مغزی


تکنسین بعد از اتمام تست، الکترودها را از روی سر برمی دارد. در صورتی که از هیچ ماده آرام بخشی استفاده نشده باشد، شما هیچ عوارض جانبی احساس نمی‌کنید و می‌توانید بلافاصله بعد از تست به فعالیت‌های روزمره خود ادامه دهید. در صورتی که در حین انجام تست از ماده آرام بخش استفاده شده باشد، کمی طول می‌کشد که اثر دارو از بین برود و بنابراین شما نمی‌توانید بعد از تست رانندگی کنید. بهتر است با یکی از آشنایان یا دوستان خود هماهنگ کنید که بعد از اتمام تست شما را به خانه برسانند.

نتایج


نوار مغزی تستی است که فعالیت الکتریکی مغز را اندازه گیری کرده و ثبت می‌کند. در این تست، حسگرهای مخصوصی به نام الکترود به سر شما متصل می‌شوند. این الکترودها از طریق سیم‌هایی به مغز شما متصل هستند. نتیجه تست نوار مغزی در همان روزی که تست را می‌دهید، آماده خواهند بود. امواج مغزی انواع مختلفی دارند:

  •  امواج آلفا: که تنها زمانی وجود دارند که شما چشمان خود را بسته اید اما بیدار هستید. امواج آلفا در حالتی که چشم‌ها باز هستند یا شما روی موضوعی تمرکز دارید، می‌روند.
  •  امواج بتا: در زمان هوشیاری یا بعد از مصرف بالای دوز بالایی از برخی داروها مانند بنزودیازپاین تولید می‌شوند.
  •  امواج دلتا: معمولا در کودکان و افرادی که خواب هستند وجود دارند.
  •  امواج تتا: این امواج نیز در مغز افراد خواب و کودکان وجود دارد.

نتایج عادی

  •  در افراد بزرگسالی که کاملا بیدار و هوشیار هستند، تفسیر تست نوار مغزی در اغلب موارد امواج آلفا و بتا را نشان می‌دهد.
  •  هر دو طرف مغز نشان دهنده الگوی فعالیت الکتریکی یکسان هستند.
  •  هیچ گونه کاهش یا افزایش ناگهانی در فعالیت الکتریکی مغز وجو ندارد.
  •  در صورتی که در هنگام انجام تست از فلش نور استفاده شود، یک قسمت از مغز یک واکنش کوتاه به هر بار فلش زدن نور نشان می‌دهد اما امواج مغزی حالتی عادی دارند.

نتایج غیر عادی

  •  دو طرف مغز دارای الگوی فعالیت الکتریکی متفاوتی هستند. این موضوع می‌تواند بدین معنا باشد که در یک طرف یا یک ناحیه از مغز مشکلی وجود دارد.
  •  تست نوار مغزی نشان دهنده‌ی فعالیت الکتریکی بالای مغز به طور ناگهانی است و یا برعکس فعالیت الکتریکی مغز به طور ناگهانی کم می‌شود. این تغییرات می‌توانند ناشی از تومور، عفونت یا صرع باشند. اگر شخص به صرع مبتلا باشد، محل دقیق بروز این فعالیت‌های الکتریکی غیر عادی در مغز می‌تواند به تشخیص نوع صرع یا تشنج کمک کند. در بسیاری از افراد مبتلا به صرع احتمال دارد که فعالیت مغزی در زمان‌های بین بروز حمله و تشنج، عادی باشد. تست نوار مغزی به تنهایی نمی‌تواند ابتلا به صرع را به طور قطعی تایید کند.
  •  تغییراتی در الگوی تولید پالس‌های الکتریکی مغز وجود دارد که این تغییرات تنها مختص یک ناحیه از مغز نیستند. مشکلی که کل مغز را درگیر کرده است، می‌تواند چنین تغییراتی را ایجاد کند. برخی از عواملی که احتمالا می‌توانند موجب این تغییرات غیر عادی شوند عبارتند از مسمومیت با دارو، عفونت (انسفالیت) و اختلالات متابولیسمی مانند دیابت. این مشکلات می‌توانند تعادل شیمیایی را در بدن و از جمله در مغز تغییر دهند.
  •  نتایج تست نشان دهنده امواج دلتا یا مقدار زیادی امواج تتا در افراد بزرگسال و هوشیار است. این موضوع می‌تواند احتمالا نشان دهنده‌ی آسیب مغزی یا بیماری مغزی باشد. برخی از داروها نیز می‌توانند چنین اثری را ایجاد کنند.
  •  نوار مغزی نشان دهنده هیچ فعالیت الکتریکی در مغز نیست. در این حالت، نوار مغزی تنها یک خط کاملا صاف است. این موضو نشان می‌دهد که مغز فعالیتی ندارد. این مشکل معمولا ناشی از کمبود اکسیژن یا جریان خون در مغز است. این حالت می‌تواند در افرادی که در کما هستند رخ دهد. در برخی از موارد نیز بیهوشی شدید ناشی از داروهای بیهوشی نیز می‌تواند چنین اثری ایجاد کند.

علت، علائم ، عوارض و درمان کم خوابی و بی خوابی در شب

به اختلال خواب معمولی شامل مواردی چون مشکل در به خواب رفتن، بیدار شدن مکرر در خلال شب همراه با ناتوانی یا اشکال در به خواب رفتن مجدد، بیدارشدن خیلی زود در صبح و خوابی که باعث تجدید قوا نشود، بی‌خوابی گویند. بی‌خوابی نه تنها سطح انرژی را کاهش می‌دهد و بر روی خلق و خوی فرد تاثیر می‌گذارد، بلکه سلامت جسمانی و عملکرد روزانه فرد را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

میزان خواب کافی برای افراد مختلف یکسان نیست. اما اکثر بزرگسالان به 7 تا 8 ساعت خواب در شبانه روز نیاز دارند. در برخی مواقع، بسیاری از بزرگسالان بی‌خوابی کوتاه مدت (حاد) را تجربه می‌کنند که برای چند روز یا چند هفته طول می‌کشد. فرد معمولا این نوع بی‌خوابی را در نتیجه استرس یا یک حادثه تهاجمی تجربه می‌کند. اما برخی افراد بی‌خوابی بلند مدت (مزمن) دارند که یک ماه یا بیشتر طول می‌کشد. بی‌خوابی ممکن است مشکل اصلی باشد یا ممکن است علت دیگری داشته‌ باشد، به عنوان مثال در نتیجه یک بیماری یا مصرف دارو بروز کند. معمولا نیازی به مقابله با بی‌خوابی شبانه نیست،  تغییرات ساده در عادات‌های روزانه اغلب می‌تواند موثر واقع شود.

خواب به اندازه یک رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم برای سلامت شما اهمیت دارد. صرف نظر از دلیل اصلی بی‌خوابی، این بیماری می‌تواند روی سلامت روحی و جسمی شما تاثیر بگذارد. محققان برای افراد مبتلا به بی‌خوابی، کیفیت زندگی پایین‌تری را نسبت به افرادی که به خوبی به خواب می‌روند، گزارش کرده‌اند. اگر بی‌خوابی عملکرد روزانه شما را مختل کرده ‌است، به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا علت مشکلات خواب شما و روش درمان آن را مشخص کند. اگر پزشک تشخیص دهد که احتمال ابتلای شما به اختلال خواب وجود دارد، درمان‌های تجویز می‌کند که دلایل اصلی به‌وجود آورنده اختلال به‌درستی تصحیح و یا درمان شوند. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید.

علل


بی‌خوابی ممکن است ناشی از عوامل جسمی و روحی باشد. گاهی‌اوقات یک مشکل پزشکی اولیه سبب بروز بی‌خوابی مزمن می‌شود، در حالی که بی‌خوابی موقت ممکن است به علت یک رویداد یا اتفاقی که اخیرا رخ‌داده است، بروز کند. بی‌خوابی معمولا به دلایل زیر اتفاق می‌افتد:

  • اختلال در ریتم شبانه‌روزی: کار کردن تا دیروقت، تغییر شیفت کاری، ارتفاع زیاد، سرو صدای محیطی، گرما یا سرمای شدید.
  • اختلالات خلقی و شخصیتی: اختلال دوقطبی، افسردگی، استرس شدید، یا اختلالات روانی.
  • مشکلات پزشکی: درد مزمن، سندرم خستگی مزمن، نارسایی احتقانی قلب، آنژین، بیماری رفلکس اسیدی(GERD)، بیماری مزمن انسداد ریوی، آسم، آپنه خواب، پارکینسون و‌ بیماری‌های آلزایمر، هیپوتیروئیدی، آرتریت، ضایعات مغزی، تومورها، سکته مغزی.
  • هورمون‌ها (استروژن): تغییرات هورمون در طول قاعدگی.
  • عوامل دیگر: انگل، شرایط ژنتیکی، ذهن بیش فعال، حاملگی.

علائم


علائم بی‌خوابی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • مشکل خوابیدن در شب
  • بیدار شدن در طول شب
  • خیلی زود از خواب بیدار شدن
  • احساس خستگی پس از خواب شبانه
  • خواب آلودگی و خستگی در طول روز
  • تحریک پذیری، افسردگی یا استرس شدید
  • مشکل در توجه کردن، تمرکز و یا به خاطر آوردن مسائل
  • افزایش اشتباهات و حوادث
  • نگرانی مداوم در مورد خواب

تشخیص


با توجه به وضعیت بیمار، تشخیص بی‌خوابی و تعیین علت آن ممکن است دربرگیرنده موارد زیر باشد:

  • معاینه جسمی: اگر علت بی‌خوابی شما مشخص نباشد، پزشک معاینات جسمی انجام خواهد داد تا علائم مشکلات پزشکی دیگری که ممکن است به بی‌خوابی مربوط باشند را جستجو کند. گاهی یک آزمایش خون تجویز می‌شود تا پزشک مشکلات تیروئید یا سایر شرایطی که باعث اختلال خواب می‌شوند، را بررسی کند.
  • بررسی عادات خواب: پزشک علاوه بر پرسیدن سؤالاتی راجع به خواب بیمار، ممکن است از بیمار بخواهد پرسشنامه‌ای پر کند تا الگوی خواب و بیداری و میزان خواب‌ روزانه بیمار را تعیین کند. همچنین ممکن است پزشک از بیمار بخواهد به مدت دو هفته جزئیات مربوط به خواب خود را یادداشت کند.
  • مطالعه خواب: اگر علت بی‌خوابی بیمار مشخص نباشد، یا علائمی از ابتلا به سایر اختلالات خواب، مانند آپنه خواب یا سندرم پای بیقرار وجود داشته باشد، ممکن است لازم باشد که بیمار یک شب را در کلینیک معاینات خواب بگذراند. آزمایشاتی برای نظارت و ثبت انواع فعالیت‌های بدن در هنگام خواب انجام می‌شوند، از جمله مواردی که ثبت می‌شوند عبارتند از امواج مغزی، تنفس، ضربان قلب، حرکات چشم‌ها و حرکات بدن.

درمان


تغییر عادات خواب بیمار و رسیدگی به علل بیخوابی، مانند استرس، مشکلات پزشکی یا مصرف دارو، می‌تواند به بازگشت آرامش خواب بسیاری از افراد کمک کند. اگر این موارد موثر نبودند، پزشک ممکن است درمان‌های روان شناختی و استفاده از دارو را برای کمک به بهبود آرامش و خواب بیمار تجویز کند.

تجویز دارو

مصرف قرص‌های خواب‌آور به بهبود خواب بیمار کمک می‌کند. پزشکان به طور کل توصیه می‌کنند بیشتر از چند هفته از این داروها استفاده نشود، اما برخی داروها برای مصرف طولانی مدت تجویز می‌شوند.
داروها عبارتند از:

  • اسزوپیکلون (لونستا)
  • راملتئون(Rozerem)
  • زالپلون (نام تجاری سوناتا)
  • زولپیدم ( نام‌های تجاری (Ambien, Edluar, Intermezzo, Zolpimist)
    مصرف قرص‌های خواب‌آور ممکن است عوارض جانبی همچون ایجاد حالت مستی و افزایش خطر افتادن را به همراه داشته باشد و یا اعتیادآور باشد، لذا درمورد این داروها و عوارض جانبی آنها با پزشک مشورت کنید.

رفتار درمانی برای بی‌خوابی

رفتار درمانی بیماری بی‌خوابی (CBT-I) می‌تواند به کنترل بیمار یا از بین بردن افکار و اقدامات منفی که او را بیدار نگه می‌دارد کمک کند و به طور کلی به عنوان اولین قدم درمانی برای افراد مبتلا به بی‌خوابی توصیه می‌شود. به طور معمول، CBT-I به اندازه داروهای خواب یا بیشتر از آنها برای درمان بی‌خوابی موثر است.
بخش شناختی روش CBT-I، شناخت و تغییر باورهایی است که بر توانایی به خواب رفتن بیمار تاثیر می‌گذارد. این روش می‌تواند به کنترل یا حذف افکار و نگرانی‌های منفی بیمار که او را بیدار نگه می‌دارد، کمک کند. این روش به حذف سیکل معیوب نگرانی‌های زیاد بیمارگونه در مورد به خواب رفتن کمک می‌کند.
بخش رفتاری روش CBT-I به بیمار کمک می‌کند تا عادت‌های خوب خوابیدن را در خود ایجاد کند و از رفتارهایی که او را از تجربه خوب خوابیدن دور می‌کند، اجتناب کند.
مثال‌هایی از استراتژی‌های موجود عبارتند از:

  • روش درمانی کنترل محرک‌ها: این روش کمک می‌کند تا بیمار فاکتورهایی که ذهن را به مقاومت در برابر خواب سوق می‌دهد، حذف کند. به عنوان مثال، ممکن است به بیمار توصیه شود که ساعت مشخص و ثابتی برای زمان خواب و بیداری تنظیم کند و از چرت زدن بپرهیزد، این روش به بیمار می‌آموزد که از تخت فقط برای خواب استفاده کند، و اگر نمی‌تواند در عرض 20 دقیقه به خواب برود اتاق خواب را ترک کند و تنها زمانی که خواب‌آلوده بود بازگردد.
  • تکنیک‌های ریلکسیشن: شل کردن پیشرونده عضلات، بیوفیدبک و تمرینات تنفسی راه‌هایی برای کاهش اضطراب در هنگام خواب هستند. تمرین این تکنیک‌ها می‌تواند به کنترل تنفس، ضربان قلب، تنش عضلات و خلق و خو کمک کند تا بیمار بتواند آرام شود.
  • محدودیت خواب: در این روش درمان مدت زمانی که بیمار در بستر سپری می‌کند کاهش می‌یابد و از چرت زدن در طول روز جلوگیری می‌شود زیرا موجب کم شدن خواب و خستگی بیمار در شب بعد می‌شود. هنگامی که خواب بیمار بهبود یافت ، مدت زمان گذراندن در رختخواب به تدریج افزایش می‌یابد.
  • بیدارماندن منفعل: که قصد متناقض نیز نامیده می‌شود. این روش برای بی‌خوابی آگاهانه‌ای است که ناشی از نگرانی و اضطراب برای خوابیدن و به‌موقع بیدار شدن می‌باشد.
    به غیر از موارد فوق پزشک ممکن است سایر استراتژی‌های مربوط به شیوه زندگی و محیط خواب را برای کمک به ایجاد عاداتی در بیمار که موجب بهبود خواب آرام و هوشیاری روزانه می‌شود، توصیه کند.

پیشگیری


عادات خواب خوب می‌تواند به جلوگیری از بی‌خوابی و تجربه خواب آرام کمک کند:

  • زمان خواب و بیداری خود را در تمام روزهای هفته از جمله تعطیلات آخر هفته، ثابت کنید.
  • فعالیت روزانه. فعالیت منظم کمک می‌کند تا یک خواب خوب را تجربه کنید.
  • داروهای مصرفی خود را بررسی کنید و در مورد تاثیر آنها بر روی خواب با پزشک خود مشورت کنید.
  • چرت زدن را کاهش دهید یا از آن پرهیز کنید
  • مصرف کافئین را کاهش دهید یا از آن پرهیز کنید و نیکوتین مصرف نکنید
  • از مصرف غذا و نوشیدنی سنگین پیش از خواب خودداری کنید.
  • محیط اتاق‌خواب را برای خواب راحت کنید
  • قبل از رفتن به رخت خواب از یک مراسم خواب آرامش‌بخش مانند حمام آب گرم، خواندن یا گوش دادن به موسیقی ملایم، استفاده کنید.

آنژیوگرافی مغز و عروق مغزی: مزایا، کاربرد و هزینه

کاتتر آنژیوگرافی مغز یک روش تشخیصی کمی تهاجمی است که تصاویر دقیق از رگ‌های مغز تهیه می‌کند. میزان دقت این عکس‌ها تا حدی است که می‌توان شریان‌ها و وریدهای بسیار کوچک و جریان خون درون مغز را مشاهده کرد. کاتتر آنژیوگرافی مغز، مزایایی نسبت به روش‌های غیر تهاجمی مانند ام آر آی و سی تی اسکن دارد. پیشرفت‌های موجود در تصویربرداری با روش‌های سی تی اسکن و ام آر آی اطلاعات کافی به پزشک می‌دهند و در اکثر موارد نیاز به کاتتر آنژیوگرافی مغز نیست. اما در برخی موارد خاص، سوالاتی بدون پاسخ می‌ماند و پزشک برای یافتن پاسخ این سوالات کاتتر آنژیوگرافی مغز را تجویز می‌کند.

آنژیوگرافی مغز یک فرآیند مداخله‌ای برای تشخیص و درمان آسیب های درون جمجمه است. آنژیوگرافی مغز یک آزمایش تشخیصی است که با استفاده از اشعه ایکس انجام می‌شود. آنژیوگرافی مغز، تصویری از مغز تهیه می‌کند و متخصص مغز و اعصاب با استفاده از این تصویر می‌تواند انسدادها و ناهنجاری‌های موجود در رگ‌های سر و گردن را مشاهده کند. وجود انسداد یا ناهنجاری باعث سکته یا خونریزی در مغز می‌شود. برای انجام آنژیوگرافی مغز، پزشک ماده کنتراست در خون تزریق می‌کند. ماده کنتراست کمک می‌کند که تصویر رادیوگرافی واضحی از رگ‌های خونی گرفته شود تا متخصص اعصاب بتواند وجود هرگونه انسداد یا ناهنجاری را تشخیص دهد. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت انجام آنژیوگرافی مغز با متخصص مغز و اعصاب تماس بگیرید..

مزایای آنژیوگرافی


مزایای استفاده از آنژیوگرافی مغز عبارتند از:

  • با انجام آنژیوگرافی مغز، می‌توان همزمان مشکل را تشخیص داده و درمان کرد. مثلا، هنگام انجام آنژیوگرافی، می‌توان گرفتگی شریان را با استفاده از آنژیوپلاستی یا قرار دادن استنت درمان کرد.
  • در برخی موارد، با انجام آنژیوگرافی دیگر نیاز به جراحی نیست.
  • دقت آنژیوگرافی بیشتر از سونوگرافی داپلر عروق کاروتید است.
  • آنژیوگرافی، تصاویر دقیقی از رگ‌های خونی تهیه می‌کند.
  • پس از انجام آنژیوگرافی، اشعه‌ها در بدن بیمار نمی‌مانند.

کاربردهای آنژیوگرافی


تمام افرادی که دچار انسداد شریان‌های مغز هستند به آنژیوگرافی نیاز ندارند زیرا آنژیوگرافی روشی تهاجمی و خطرناک است. آنژیوگرافی فقط در مواقعی نیاز است که پزشک پس از انجام آزمایش‌های دیگر، به اطلاعات بیشتری نیاز داشته باشد.
همچنین می‌توان از آنژیوگرام برای کمک به درمان گرفتگی شریان‌های مغز و گردن استفاده کرد. آنژیوگرافی مغز به تشخیص بیماری‌های زیر کمک می‌کند:

  • آنوریسم
  • آترواسکلروزیس
  • ناهنجاری شریانی وریدی
  • واسکولیت، یا التهاب رگ‌های خونی
  • تومور مغز
  • لخته شدن خون
  • پارگی پوشش داخلی جدار شریان‌ها

همچنین، آنژیوگرافی مغز به پزشک کمک می‌کند تا علت ایجاد برخی از علائم خاص را پیدا کند. این علائم عبارتند از:

  • سکته مغزی
  • سردرد شدید
  • از دست دادن حافظه
  • لکنت زبان
  • گیجی
  • دوبینی و تاری دید
  • بی حسی و ضعف عضلانی
  • عدم تعادل

آمادگی قبل از آنژیوگرافی


در مورد نحوه آمادگی قبل از آنژیوگرافی با پزشک مشورت کنید. بیماران شب قبل از انجام آنژیوگرافی، نباید از نیمه شب به بعد چیزی بخورند. قبل از انجام آنژیوگرافی، پزشک از بیمار می‌خواهد مصرف داروهایی که احتمال خونریزی را افزایش می‌دهند را متوقف کنند. این داروها عبارتند از:

  • رقیق کننده‌های خون
  • آسپرین
  • داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی

اگر بیمار فردی است که به نوزاد شیر می‌دهد، باید شیر او قبل از آنژیوگرافی تخلیه شود و حداقل تا 24 ساعت بعد نباید به نوزاد شیر بدهد تا ماده کنتراست از بدن بیمار خارج شود. اگر بیمار به دارو یا شرایط خاصی حساسیت دارد، به پزشک اطلاع دهید. برخی از بیماران به ماده کنتراست حساسیت دارند. اگر بیمار هرگونه حساسیتی، از جمله حساسیت به داروی بیهوشی یا ماده کنتراستی که برای سی تی اسکن استفاده می‌شود، دارد، حتما موضوع را با پزشک در میان بگذارید. پزشک قبل از انجام آنژیوگرافی، برای بیمار داروی ضد حساسیت تجویز می‌کند. برخی از بیماری‌ها و شرایط خاص باعث افزایش خطر ایجاد عوارض در حین انجام آنژیوگرافی می‌شوند. اگر بیمار به دیابت یا بیماری کلیه مبتلا باشد، ماده کانتراست باعث آسیب موقت به کلیه‌های او می‌شود. اگر بیمار باردار است، یا احتمال می‌دهد باردار باشد، باید با پزشک در مورد خطر قرارگیری در معرض اشعه‌ در حین آنژیوگرافی مشورت کند.

فرآیند درمان آنژیوگرافی


تیم پزشکان برای انجام آنژیوگرافی شامل یک رادیولوژیست، یک جراح یا متخصص اعصاب که در رادیولوژی مداخله‌ای تخصص داشته باشد، و یک تکنسین رادیولوژی است. به اکثر افراد قبل از انجام آنژیوگرافی داروی آرام بخش داده می‌شود. در برخی از افراد، مخصوصا کودکان، داروی بیهوشی عمومی تزریق می‌شود زیرا بیمار باید آرام و بی حرکت باشد تا آزمایش به درستی انجام شود. داروی آرام بخش کمک می‌کند بیمار آرامش داشته و حتی احساس خواب آلودگی کند. در حین آنژیوگرافی، سر بیمار به وسیله نوار چسب مخصوص، تسمه یا یک هد هولدر (بالشتکی که جایی برای ثابت نگه داشتن سر دارد) ثابت نگه داشته می‌شود. آرامش بیمار در حین کار از اهمیت بسیاری برخوردار است. برای شروع کار، پزشک قسمتی از کشاله ران بیمار را استریل می‌کند. پزشک یک کاتتر (لوله بلند و انعطاف پذیر) را وارد کشاله ران کرده و آن را از طریق رگ‌های خونی به شریان کاروتید می‌فرستد. شریان کاروتید،ُ شریانی در گردن است که خون را به مغز می‌فرستد. یک ماده رنگی کانتراست به کاتتر تزریق شده و در شریان جریان پیدا می‌کند و به رگ‌های مغز بیمار می‌رسد. با جریان یافتن ماده کانتراست در بدن، ممکن است بیمار احساس گرما کند. این احساس کاملا طبیعی است و پس از چند ثانیه برطرف می‌شود. سپس پزشک چند عکس رادیوگرافی از گردن و سر بیمار می‌گیرد. در حین گرفتن عکس از بیمار خواسته می‌شود که آرام باشد و چند ثانیه نفس خود را حبس کند. سپس پزشک کاتتر را خارج کرده و روی محل ورود کاتتر را پانسمان می‌کند. آنژیوگرافی بین یک تا سه ساعت طول می‌کشد.

دوره نقاهت


بیماران پس از انجام آزمایش، کمی حساسیت و کبودی در محل تزریق خواهند داشت. پس از انجام آنژیوگرافی، بیمار قبل از مرخص شدن از بیمارستان، به اتاق ریکاوری رفته و مدت 2 تا شش ساعت در آنجا می‌ماند. در خانه، حداقل به مدت یک هفته بیمار نباید اشیای سنگین بلند کند و خود را خسته کند.

نتایج


هنگامی که نتایج آماده شد، یک رادیولوژیست یا متخصص اعصاب، نتایج را بررسی می‌کند. پزشک نتیجه را به بیمار گفته و در مورد آزمایش‌ها و درمان‌های بعدی با او صحبت می‌کند. اگر ماده کانتراست از رگ‌های خونی بیرون آمده باشد، نشان دهنده خونریزی در آن قسمت است. تنگی شریان‌ها باعث ایجاد موارد زیر می‌شوند:

  • رسوب کلسترول
  • گرفتگی رگ‌های مغز
  • ناهنجاری‌های ارثی

رگ‌های خونی غیرطبیعی در اثر موارد زیر ایجاد می‌شوند:

  • تومورهای مغزی
  • خونریزی در جمجمه
  • بزرگ شدن یا بیرون زدگی رگ‌های خونی مغز (آنوریسم)
  • اتصال غیر طبیعی بین شریان‌ها و ورید‌های مغز (ناهنجاری شریانی وریدی)

نتایج غیر طبیعی نیز ممکن است در اثر موارد زیر ایجاد شده باشند:

  • سرطانی که در قسمتی از بدن شروع شده و به مغز رسیده است (تومور مغزی متاستاتیک)
  • عفونت سیفلیس مغز (سیفلیس عصبی)

خطرات آنژیوگرافی مغز


در آنژیوگرافی مغز، احتمال خطر بسیار کم است اما اگر خطری پیش آید، بسیار جدی خواهد بود. اگر بیمار هرکدام از علائم زیر را داشت، سریع با پزشک تماس بگیرید:

  • علائم سکته مغزی، از جمله لکنت زبان، ضعف و بی‌حسی، دوبینی و تاری دید (اگر کاتتر باعث رقیق شدن پلاکت‌های داخل رگ شود.)
  • قرمزی و تورم در محل ورود کاتتر
  • تورم یا سردی دست و پا
  • سرگیجه
  • آسیب به رگ‌های خونی، از جمله پارگی یا سوراخ شدن شریان
  • ایجاد لخته خون در اطراف محل ورود کاتتر

در مورد تمام خطرات احتمالی با پزشک مشورت کنید.

هزینه


هزینه آنژیوگرافی با توجه به نوع آنژیوگرام، محل انجام آنژیوگرافی و کارهای درمانی یا تشخیصی دیگری که برای بیمار انجام می‌‌شود، متفاوت است.

سردرد ناشی از سینوزیت(سینوسی)؛ علت، علائم و درمان

سینوس‌ها فضاهای کوچک حاوی هوا در جمجمه هستند که در پشت بینی، چشم‌ها و گونه‌ها یافت می‌شوند. این حفره‌ها به طرف بینی باز شده و موکوز خود را تخلیه کرده و هوا به‌خوبی در آن‌ها جریان پیدا می‌کند.

اگر غشای لوله‌ها و مجاری متصل‌کننده‌ی سینوس‌ها به پشت بینی ملتهب شود، ممکن است سینوس‌ها نتوانند به‌خوبی خود را تخلیه کرده و فشار درون آن‌ها افزایش می‌یابد. التهاب و تورم در غشای خود سینوس هم می‌تواند منجر به افزایش ترشح موکوز و مایعات دیگر شود. این افزایش مایعات به همراه عدم توانایی تخلیه‌ی آن‌ها سبب افزایش فشار در درون حفره‌ی سینوس شده و باعث سردردهای سینوسی می‌شود. واژه‌ی سینوزیت برای توصیه التهاب سینوس‌ها به کار می‌رود. بهترین راه برای جلوگیری و رهایی از سردردهای سینوسی، درمان التهاب سینوس‌هاست. درصورتی‌که این درد به دلیل آلرژی ایجاد شده باشد می‌توان از داروهای آلرژی و اسپری‌های بینی مخصوص برای درمان آن استفاده کرد. پزشک شما ممکن است آنتی‌بیوتیک یا کورتیکواستروئید تجویز کند. تغییر در سبک زندگی مثل استفاده از مرطوب‌کننده‌ی هوا و یا شستشوی مجاری بینی با آب‌نمک نیز می‌تواند مؤثر باشد.

سردردهای سینوسی ازجمله سردردهایی هستند که شیوع کمی داشته و به دلیل التهاب سینوس‌ها (سینوزیت) ایجاد می‌شوند. این سردردها به شکل یک درد مبهم و ضربان دار در بخش فوقانی صورت احساس می‌شوند. بسیاری از افراد فکر می‌کنند به سردردهای سینوسی مبتلا هستند درحالی‌که در اصل، سردرد آن‌ها از نوع میگرن یا سردردهای تنشی است.
درصورتی‌که به سردردهای شدید مبتلا هستید و نمی‌توانید با استفاده از مسکن‌های بدون نسخه آن را کنترل کنید، مهم است که به متخصص اعصاب مراجعه کنید. به‌خصوص در مواردی که این سردرد یک هفته و یا بیشتر طول می‌کشد پزشک می‌تواند به‌خوبی علت آن را تشخیص دهد. اگر روش‌های درمانی خانگی و دارویی کمکی نکردند، متخصص اعصاب ممکن است برای تخلیه‌ی سینوس‌های شما، انجام عمل جراحی را پیشنهاد دهد. جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت با متخصص مغز و اعصاب  تماس بگیرید.

علل


سردردهای سینوسی ممکن است به دلیل گرفتگی و التهاب سینوس‌ها ایجاد شود که به آن سینوزیت می‌گویند. سینوزیت به دوصورت حاد و مزمن می باشند. که به نوبه‌ی خود در اثر عفونت‌های تنفسی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا و یا آلرژی‌هایی مانند تب یونجه ایجاد می‌شود.

سینوس‌های سالم به موکوز اجازه‌ی تخلیه شدن و به هوا اجازه‌ی جریان یافتن در کل حفره را می‌دهند. زمانی که سینوس ملتهب می‌شود، مجرای تخلیه‌ی آن بسته شده و موکوز نمی‌تواند از آن خارج شود. زمانی که سینوس‌ها بسته می‌شوند، محل خوبی را برای رشد باکتری، ویروس و قارچ‌ها فراهم می‌کنند. باوجوداینکه سرماخوردگی معمولاً مقصر اصلی این عارضه است، سینوزیت ممکن است در اثر هر عاملی که باعث جلوگیری از تخلیه‌ی آن شود ایجاد گردد.

عوامل خطر


  • سابقه‌ی آلرژی، مخصوصاً تب یونجه و آسم
  • پلیپ‌های بینی و تورم در مجاری بینی، خارهای استخوانی بینی، تومور در بینی یا صورت، انحراف تیغه‌ی بینی یا کام شکاف دار
  • رفتن به ارتفاعات زیاد
  • شنا غواصی مکرر

علائم


سردرد سینوزیتی نوعی سردرد است که به‌صورت یک درد ضربان دار و ممتد در صورت (در اطراف چشم‌ها، گونه‌ها و پیشانی) احساس می‌شود. این درد معمولاً در یک طرف صورت مشاهده می‌شود. این درد معمولاً به هنگام صبح شدیدترین حالت خود را داشته و تا بعدازظهر از شدت آن کاسته می‌شود. این سردرد معمولاً زمانی که فرد سر خود را حرکت داده، آن را به طرف پایین خم کرده و یا تحت تغییرات شدید دمایی قرار می‌گیرد (مثل رفتن از یک اتاق گرم به هوای سرد بیرون از خانه) تشدید می‌شود. این درد می‌تواند به دندان‌ها، فک فوقانی و دیگر نقاط صورت نیز منتشر شود.

صورت بیمار ممکن است نسبت به لمس حساس بوده و متورم شده باشد. همچنین ممکن است علائم دیگر سینوزیت مثل خارج شدن موکوز زرد و سبز از بینی و تب نیز در فرد دیده شوند.

علائم سردرد سینوسی ممکن است بسیار شبیه به میگرن و سردردهای تنشی باشند بنابراین تشخیص نوع سردرد بیمار کار دشواری خواهد بود. البته سردردهای سینوسی معمولاً همراه با دیگر علائم سینوزیت مثل تب و خارج شدن موکوز از بینی ظاهر می‌شوند. عموماً اگر فردی به درد صورت و سردرد مبتلا باشد ولی دیگر علائم سینوزیت در وی دیده نشوند، احتمال ابتلا به میگرن و سردردهای تنشی بیشتر خواهد بود.

تشخیص


پزشک برای تشخیص سردرد سینوسی از میگرن و سردردهای تنشی، سؤالاتی را از شما خواهد پرسید. اگر شما اخیراً به سرماخوردگی و آلرژی مبتلا شده‌اید و یا شاهد علائم سینوزیت بوده‌اید، این اطلاعات می‌تواند به پزشک شما در انجام تشخیص کمک کند.

پزشک به داخل بینی بیمار نگاه کرده و به دنبال گرفتگی یا خارج شدن مواد از بینی می‌گردد. همچنین پزشک نقاطی را بر روی صورت بیمار فشار داده و عکس‌العمل او را مشاهده می‌کند. ممکن است پزشک نوری را به داخل سینوس‌ها بتاباند و وجود التهاب در این ناحیه را بررسی کند. درصورتی‌که نور به‌خوبی وارد سینوس نشود، احتمال بسته بودن سینوس وجود دارد.

اگر پزشک به سینوزیت مزمن مشکوک شود، ممکن است آزمایشات عکس‌برداری مثل عکس‌برداری با اشعه‌ی ایکس، سی تی اسکن و یا اسکن MRI را برای بیمار تجویز کند. درصورتی‌که پزشک به ایجاد سینوزیت در اثر آلرژی مشکوک شود، لازم است بیمار یک آزمایش آلرژی انجام دهد.

درمان


اهداف درمان برای سردردهای سینوسی، دوجانبه می‌باشند. اولین قدم، کاهش التهاب سینوس‌ها و کمک به تخلیه‌ی آن‌هاست. زمانی که تخلیه انجام شده و فشار کاهش می‌یابد، درد باید تسکین یابد. جنبه‌ی دیگر درمان، احساس راحتی بیمار به هنگام درمان مشکلات اوست. ممکن است پزشک موارد زیر را توصیه کند:

آنتی‌بیوتیک

درصورتی‌که پزشک به وجود عفونت‌های باکتریایی مشکوک باشد، برای بیمار آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کند. برای درمان سینوزیت شدید، ممکن است بیمار بین 10 تا 14 روز آنتی‌بیوتیک مصرف کند. درمان سینوزیت مزمن زمان بیشتری لازم داشته و معمولاً بین 3 تا 4 هفته طول می‌کشد.

کورتیکواستروئیدهای بینی

این اسپری‌های تجویز شده توسط پزشک، التهاب بینی را کاهش داده و از عطسه‌های مکرر، خارش و آبریزش جلوگیری می‌کنند. این اسپری‌ها برای از بین بردن علائم عارضه، کارایی بسیار بالایی دارند بااین‌حال ممکن است از زمان شروع مصرف آن‌ها تا زمانی که بیمار آثار مثبت دارو را مشاهده می‌کند، بین چندین روز تا یک هفته زمان لازم باشد.

  • بکلومتازون (Beconase)
  • فلوتیکازون (Flonase)
  • مومتازون (nasonex)
  • تریامسینولون (Nasacort)

آنتی هیستامین‌ها

آنتی هیستامین‌ها به هر دو شکل خوراکی و اسپری بینی وجود داشته و انواع بدون نسخه و همچنین تجویزی آن‌ها موجود است که می‌توان از آن‌ها برای درمان آلرژی استفاده کرد. آنتی‌هیستامین‌های بدون نسخه، اثر کوتاه‌مدت‌تری داشته و علائم متوسط تا خفیف را تسکین می‌دهند. تمامی این داروها، از ترشح هیستامین در بدن جلوگیری می‌کنند.

آنتی‌هیستامین‌های بدون نسخه شامل دیفن هیدرامین (Benadryl)، کلرفنیرامین (chlor-trimeton) و کلماستین (tavist) می‌باشند. این آنتی هیستامین‌ها قدیمی بوده و خواب آور می‌باشند. فکسوفنادرین (allerga)، ستینزین (Zyrtec) و لوراتادین (Claritin) ازجمله آنتی‌هیستامین‌های جدید بوده که مانند قبل خواب آلودگی ایجاد نمی‌کنند.

داروهای دکونژستان (ضد احتقان)

بسیاری از انواع دکونژستان‌های بدون نسخه، به شکل قرص و اسپری بینی موجودند. این داروها معمولاً همراه با آنتی‌هیستامین‌ها مصرف می‌شوند.

دکونژستان های خوراکی و اسپری شامل سودافد، آستیفد، آفرین و نئوسینفرین می‌باشند. برخی از دکونژستان‌ها ممکن است حاوی سودوافدرین باشند که فشار خون را افزایش می‌دهد. افراد مبتلا به فشار خون و یا پروستات بزرگ شده نباید از داروهای حاوی سودوافدرین استفاده کنند. از استفاده‌ی اسپری‌های دکونژستان به مدت بیش از 3 روز متوالی خودداری کنید مگر اینکه این کار توسط پزشک تجویز شده باشد. این کار می‌تواند باعث گرفتگی بیشتر شود. درصورتی‌که به آمفیزم و یا برونشیت مزمن مبتلا هستید، از این داروها استفاده نکنید.

عمل جراحی

برای سینوزیت مزمن که پاسخ مناسبی نسبت به داروها نشان نمی‌دهد، پزشک ممکن است انجام عمل جراحی آندوسکوپی سینوس را توصیه کند. این عمل با هدف برداشتن پلیپ‌ها و خارهای استخوانی انجام می‌شود. برخی از پزشکان نیز توصیه می‌کنند که عمل گشاد کردن ورودی سینوس انجام شود. یک روش جدید با نام رینوپلاستی بالنی نیز وجود دارد که در طی آن، یک بالن را وارد حفره‌ی سینوس کرده و سپس آن را باد می‌کنند.

درمان خانگی


اگر بیمار علائم خفیفی دارد، می‌توانید او را به‌صورت زیر در خانه تحت درمان قرار دهید:

  • استراحت و نوشیدن مقادیر زیاد مایعات
  • استفاده از مسکن‌های بدون نسخه مانند پاراستامول یا ایبوپروفن
  • نگه داشتن یک حوله‌ی گرم بر روی سینوس‌های آسیب دیده به مدت چند دقیقه و چند بار تکرار این کار در روز
  • استفاده از مرطوب‌کننده‌ی هوا و اسپری بینی آب‌نمک برای رفع گرفتگی

تشنج مغزی و عصبی: علت، علائم، عوارض،جلوگیری و درمان

تشنج به دلیل فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مغز اتفاق می‌افتد. این عارضه ممكن است نادیده گرفته شود یا در بعضی موارد شدید، ممکن است موجب از دست دادن هوشیاری و حملات ناگهانی، مانند تکان‌های غیرقابل‌کنترل در بدن گردد. تشنج معمولاً به‌ طور ناگهانی اتفاق می‌افتد. مدت و شدت تشنج‌ها می‌تواند متفاوت باشد، اما اغلب اوقات در حدود 30 ثانیه طول می‌کشد. تشنج ممکن است تنها یک‌ بار در فرد رخ دهد. اما چنانچه به‌ طور مكرر رخ دهد، صرع نامیده می‌شود. در این زمان ارجاع به یك متخصص مغز و اعصاب به‌ منظور ارائه درمان مناسب دارویی و حتی جراحی از اهمیت بسیاری برخوردار است.

تشنج شامل تغییر در فعالیت الکتریکی مغز است. این تغییر می‌تواند به ایجاد علائم چشمگیر و قابل‌ توجه منجر شود و یا ممکن است هیچ علائمی را در پی نداشته باشد. علائم تشنج شدید عبارت‌اند از تكان‌های شدید و از دست دادن کنترل. با این‌ حال، تشنج‌های خفیف نیز می‌توانند حاكی از یك بیماری قابل‌ توجه باشد، بنابراین شناخت آن‌ها نیز از اهمیت برخوردار است. ازآنجایی‌که برخی از تشنج‌ها می‌توانند منجر به آسیب شده و یا حاكی از وجود یك بیماری اساسی باشند، درمان این عارضه در صورت وجود از اهمیت بسیاری برخوردار است. برای کسب آگاهی درباره‌ی تشنج، تشخیص و درمان آن و یا رزرو نوبت می‌توانید با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل كنید.

انواع


کارشناسان تشنج را به دو دسته کلی تقسیم می‌کنند:

تشنج‌های گسترده

این نوع از تشنج‌ها كل مغز را درگیر می‌سازند. زیرشاخه‌های شایع این نوع تشنج عبارت‌اند از:

  •  تونیك كلونیك (صرع بزرگ): این نوع از تشنج شایع‌ترین نوع تشنج گسترده است. دست‌ها و پاها سفت و لخت می‌شوند، و فرد ممكن است برای مدت كوتاهی قادر به نفس كشیدن نباشد. سپس اندام‌های بدن دچار پرش می‌شوند. سر نیز ممكن است به اطراف حركت كند.
  •  تشنج غائب (صرع كوچك): در این نوع تشنج فرد هوشیاری خود را تا حدی از دست می‌دهد. تشنج در كودكان در مقایسه با تشنج در بزرگسالان در این نوع از تشنج بیشتر است. این نوع از تشنج، به‌ طور معمول تنها چند ثانیه طول می‌کشد.
  •  تشنج‌های ناشی از تب: این نوع از تشنج ممكن است به علت تب ناشی از عفونت در كودك رخ دهد. تشنج‌های ناشی از تب ممكن است چند دقیقه طول بكشند اما معمولاً بی‌ضرر هستند.
  •  اسپاسم‌های دوران نوزادی: این نوع از تشنج معمولاً در سن 4 سالگی متوقف خواهد شد. بدن کودک به‌ طور ناگهانی سفت می‌شود و سرش به جلو حركت می‌كند. بسیاری از كودكانی كه این نوع از تشنج را تجربه می‌کنند، در مراحل بعدی زندگی به صرع مبتلا می‌شوند.

تشنج‌های محدود (کانونی)

این نوع از تشنج مغز در نقطه خاصی از مغز آغاز می‌شود و ممكن است به كل مغز انتشار یابد. تشنج‌های محدود به دو نوع تقسیم می‌شوند:

  •  تشنج كانونی همراه با هوشیاری یا ساده: در این نوع از تشنج هوشیاری فرد حفظ می‌شود. مدت زمان تشنج بسیار کوتاه (معمولاً کمتر از 2 دقیقه) است. در هنگام وقوع این نوع از تشنج فرد ممكن است قادر باشد به افراد واكنش نشان دهد و یا این توانایی را از دست بدهد.
  •  تشنج كانونی همراه با عدم هوشیاری یا پیچیده: این نوع از تشنج می‌تواند منجر به بیهوشی فرد گردد. همچنین فرد ممكن است نا آگاهانه اقداماتی چون خوردن لب‌ها، جویدن، حرکت دادن پاها یا ضربه به لگن را انجام دهد.

علل تشنج


علت تشنج اغلب ناشناخته است. عوامل بسیاری می‌توانند در ایجاد تشنج نقش داشته باشند، ازجمله:

  •  سکته مغزی
  •  سرطان
  •  تومورهای مغزی
  •  آسیب‌های سر
  •  عدم تعادل الکترولیت
  •  قند خون بسیار پایین
  •  صداهای تكراری یا نورهای چشمک‌زن، مانند بازی‌های ویدئویی
  •  برخی از داروها، مانند داروهای ضدویروسی و داروهای آسم
  •  ترك برخی از داروها مانند قرص زاناكس، مواد مخدر یا الکل
  •  مصرف مواد مخدر مانند کوکائین و هرویین
  •  عفونت‌های مغزی، مانند مننژیت

علائم تشنج


علایم تشنج بسته به بخشی از مغز كه تحت تأثیر جریان الكتریكی قرار گرفته است، تا حد زیادی متفاوت می‌باشد. چنانچه بخش كوچكی از مغز درگیر شده باشد، فرد ممكن است تنها بو یا مزه عجیبی را احساس كند. در موارد دیگر، فرد ممكن است دچار توهم یا تشنج شده و یا سطح هوشیاری او كاهش یابد.
• از دست دادن هوشیاری، كه با گیجی همراه است.
اسپاسم‌های عضلانی غیر قابل‌ کنترل
• كف كردن دهان یا سرازیر شدن آب دهان
• افتادن
• مزه عجیب در دهان
• دندان قروچه
• گاز گرفتن زبان
• حركات ناگهانی و سریع چشم
• ایجاد صداهای غیرمعمول مانند خرخر
• از دست دادن کنترل مثانه یا عملکرد روده
• تغییرات ناگهانی در خلق‌وخوی

تشخیص


به‌ منظور تشخیص تشنج برای اولین بار، پزشك:

  •  یک سابقه پزشکی دقیق (شامل سابقه خانوادگی تشنج) را از بیمار دریافت می‌کند.
  •  به جمع‌آوری اطلاعاتی در مورد حركات رفتاری بیمار قبل، در طول، و بعد از حمله تشنج می‌پردازد.
  •  معاینه فیزیکی انجام می‌دهد.

تست‌هایی كه ممكن است انجام شوند، عبارت‌اند از:

  •  الکتروانسفالوگرام برای تشخیص هرگونه اختلال الكتریكی غیرعادی در مغز و كمك به پیش‌بینی تشنج‌های بعدی
  •  آزمایش‌های تصویربرداری مغز مانند ام آر آی یا سی تی اسکن برای کمک به دستیابی به یك علت قابل‌ درمان
  •  بزل كمری (تخلیه مایع نخاعی) چنانچه پزشك به یک علت عفونی مانند مننژیت مشکوک باشد

درمان تشنج


درمان مناسب تشنج به نوع تشنج و عامل ایجادکننده تشنج بستگی دارد. متخصص مغز و اعصاب از بسیاری از درمان‌های تشنجی استفاده می‌کند از جمله:

داروها

  • به‌عنوان‌مثال، اگر تشنج فرد ناشی از عفونت مغز باشد، درمان عفونت باید مانع از حملات تشنج بعدی گردد. به همین ترتیب، چنانچه علت تشنج فرد یك اختلال روان‌شناختی مانند استرس باشد، درمان مشکلات روحی باید به درمان تشنج منتهی گردد.
  •  چنانچه فرد مبتلابه صرع باشد و یا تشنج ناشی از سکته مغزی، تومور یا نوعی آسیب مغزی دائمی باشد، ممکن است بیمار به مصرف یک یا چند داروی ضد تشنج كه به داروهای ضد انعقادی معروف هستند، نیاز داشته باشد.
  •  داروهای ضد تشنج موجب پیشگیری یا کاهش تعداد یا شدت تشنج در افراد می‌شوند. پزشكان مصرف دارو را تا زمانی كه بیمار حداقل دو حمله تشنج را تجربه نكرده باشد، توصیه نمی‌کنند، زیرا باید اطمینان حاصل شود كه تشنج اول یك رویداد غیر مرتبط با تشنج نبوده است.
  •  بااین‌وجود، چنانچه فرد در معرض خطر ابتلا به تشنج دوم یا آسیب مرتبط با تشنج باشید، ممکن است پزشک پس از وقوع تنها یک تشنج داروی ضد تشنج را تجویز نماید.
  •  شروع زودهنگام درمان با داروهای ضد تشنج خطر ابتلا به تشنج را کاهش داده و به‌طورکلی فرآیندی ایمن است. بااین‌حال، بسیاری از افراد مایل به مصرف روزانه دارو نمی‌باشند، و داروهای ضد تشنج می‌توانند عوارض تشنج جانبی ایجاد كرده و با خطراتی خاص همراه باشند. در مورد گزینه‌های آغاز مصرف داروهای ضد تشنج با پزشك خود مشورت نمایید.

جراحی

جراحی برای بیمارانی انجام می‌شود که تشنج آن‌ها با داروهای ضدتشنج قابل‌ درمان نمی‌باشد. در طول جراحی متخصص مغز و اعصاب بخش خاصی از مغز که باعث تشنج می‌شود را برمی‌دارد. متخصص مغز و اعصاب در مورد نیاز به جراحی شما را آگاه خواهد ساخت.

تحریک عصب واگ

داروهایی که داروهای ضد تشنج عصبی نامیده می‌شوند برای اکثر افراد مؤثر واقع می‌شوند. اما بدن برخی از افراد به این داروها واكنش نشان نمی‌دهند یا عوارض جانبی را تحمل نمی‌کنند. جراحی برای برداشتن بخشی از مغز که موجب بیماری تشنج می‌شود یک گزینه است. اما همه افراد نباید در معرض جراحی قرار گیرند. اینجاست که تحریك عصب واگ یک گزینه خوب محسوب می‌شود. متخصصین مغز و اعصاب آگاه هستند که عصب واگ مسیر مهمی به مغز فرد است. آن‌ها بر این گمان هستند كه تحریک عصب، انرژی الکتریکی را به ناحیه وسیعی از مغز ارسال می‌کند. این كار فعالیت غیرطبیعی مغز که موجب تشنج می‌گردد، را با اختلال مواجه می‌سازد. تئوری دیگر بیانگر آن است که تحریک عصب موجب می‌شود كه مغز مواد شیمیایی خاصی را ترشح کند که باعث کاهش تشنج می‌گردد، اما می‌تواند عصب یا عروق خونی مجاور ازجمله شاهرگ و رگ گردنی را در معرض آسیب قرار دهد. علاوه بر این، تمامی جراحی‌ها با خطراتی چون عفونت، خونریزی یا واکنش آلرژیک به داروهای بیهوشی همراه هستند. تحریك عصب واگ نیز با عوارض جانبی همراه است. شایع‌ترین این عوارض عبارت‌اند از گرفتگی سینه، سرفه، خارش یا سوزش در گردن و اختلالات بلع. این عوارض معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که عصب تحریک شود. عوارض جانبی به‌ طور کلی خفیف بوده و با گذشت زمان برطرف می‌شوند.

نکات پیشگیرانه


تشنج‌ها می‌توانند به دلایل مختلف رخ دهند و اغلب قابل‌ پیشگیری هستند. در زیر به نكاتی كه می‌تواند خطر ابتلا به بیماری تشنج را کاهش دهد، اشاره‌شده است:

  •  یک برنامه خواب منظم را ترتیب داده و از آن پیروی كنید.
  •  مدیریت استرس و تکنیک‌های ایجاد آرامش را بیاموزید.
  •  از مصرف مواد مخدر و الکل اجتناب کنید.
  •  تمام داروهای خود را طبق تجویز پزشک مصرف كنید.
  •  از قرار گرفتن در معرض نور، چراغ‌های چشمک‌زن و سایر محرک‌های بصری اجتناب کنید.
  •  تا حد امكان از تماشای تلویزیون و كار با رایانه اجتناب كنید.
  •  از بازی‌های ویدئویی اجتناب کنید.
  •  یک رژیم غذایی سالم را دنبال كنید.

راههای درمان افسردگی شدید و مزمن در زنان و مردان:علل ،علائم و نشانه ها

احساس غمگینی، ناامیدی، از دست دادن علاقه یا لذت از فعالیت‌های روزمره، اینها علائمی هستند که برای همه‌ی ما آشنا می‌باشند. اما در صورتی که ماندگار باشند و تاثیر قابل ملاحظه‌ای بر زندگی ما بگذارند ممکن است تبدیل به افسردگی شوند.

افسردگی یک اختلال روانی است و خلقی است که خصوصیت آن بی‌حوصلگی و احساس غمگینی و از دست دادن علاقه می‌باشد. افسردگی یک مشکل مداوم است و گذرا نمی‌باشد، مدت زمان متوسط یک دوره‌ی افسردگی ۶ تا ۸ ماه است.

به نظر می‌رسد که افسردگی در زنان بیشتر از مردان شایع است. علائم آن شامل عدم خوشی و کاهش علاقه به چیزهایی که قبلاً باعث خوشحالی فرد می‌شدند، است.

وقایع زندگی مانند داغدار شدن باعث ایجاد تغییرات خلقی می‌شوند که معمولاً از ویژگی‌های افسردگی قابل تشخیص هستند. علل افسردگی بطور کامل درک نشده‌اند اما احتمالاً ترکیب پیچیده‌ای از عوامل ژنتیکی، بیولوژیکی، محیطی و روانی می‌باشد. افسردگی را می‌توان با داروهای ضد افسردگی یا روان درمانی درمان کرد. برای کسب آگاهی در باره‌ی افسردگی، تشخیص و درمان آن و همچنین کسب مشاوره از  متخصصین مغز و اعصاب و یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ی متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل نمایید.

چه مواردی تحت عنوان افسردگی طبقه بندی نمی‌شوند؟


افسردگی متفاوت از نوسانات خلق و خوی است که افراد به عنوان بخش از زندگی عادی خود تجربه می‌کنند. واکنش‌های عاطفی موقت در برابر چالش‌های زندگی روزمره افسردگی نمی‌باشد.

به همین ترتیب، حتی احساس اندوه ناشی از مرگ یک فرد نزدیک در صورتی که ماندگار نباشد افسردگی نیست. هرچند افسردگی می‌تواند مرتبط با داغدار شدن باشد. هنگامی که افسردگی بعد از یک فقدان رخ دهد، روان‌شناسان آن را اندوه پیچیده می‌نامند.

انواع


افسردگی تک قطبی و دو قطبی

اگر ویژگی غالب، حالت افسردگی باشد، این وضعیت افسردگی تک قطبی نامیده می‌شود. هرچند در صورتی که ویژگی آن دوره‌های مانیک و افسردگی باشد که با دوره‌های خلق و خوی طبیعی جدا شده‌اند، تحت عنوان اختلال دو قطبی (پیش‌تر افسردگی مانیک نامیده می‌شد) شناخته می‌شود.

افسردگی تک قطبی می‌تواند شامل اضطراب و علائم دیگر باشد اما بدون دوره‌های مانیک. هرچند، پژوهش‌ها نشان می‌دهند که در حدود ۴۰ درصد از اوقات، افراد مبتلا به اختلال دو قطبی افسرده هستند و در نتیجه تمایز این دو وضعیت دشوار می‌باشد.

اختلال افسردگی اساسی با ویژگی‌های روان پریشی

ویژگی این وضعیت، افسردگی همراه با روان پریشی است. روان پریشی می‌تواند شامل توهم، باورهای غلط و عدم قبول واقعیت،‌ یا هذیان باشد که باعث می‌شود فرد چیزهایی را حس کند که وجود ندارند.

افسردگی پس از زایمان

زنان اغلب دچار وضعیتی تحت عنوان اندوه تازه مادران می‌شوند، اما افسردگی پس از زایمان شدیدتر است.

اختلال افسردگی اساسی با الگوی فصلی

این وضعیت که قبلاً اختلال خلقی فصلی نامیده می‌شد مرتبط با کاهش روشنایی روز در زمستان است. افسردگی در طول این فصل رخ می‌دهد اما در سایر اوقات سال و در واکنش به نور درمانی بهبود می‌یابد. در کشورهای با زمستان‌های طولانی یا شدید بیشتر این وضعیت مشاهده می‌شود.

علل


علل افسردگی بطور کامل درک نشده‌اند و ممکن است محدود به یک منبع نباشد. افسردگی احتمالاً ناشی از ترکیب پیچیده‌ای از عواملی است که شامل موارد زیر هستند:

  • ژنتیکی
  • بیولوژیکی: تغییرات در میزان انتقال دهنده‌های عصبی
  • محیطی
  • روانی و اجتماعی

برخی افراد بیشتر از دیگران در خطر ابتلا به افسردگی هستند؛ عوامل خطر عبارتند از:

  • رویدادهای زندگی: ازجمله داغدار شدن، طلاق، مشکلات کاری، روابط با دوستان و خانواده، مشکلات مالی، دغدغه‌های پزشکی یا استرس حاد
  • شخصیت: افرادی که در ارائه برنامه‌ها یا کنار آمدن با مشکلات پیشین در زندگی ناموفق هستند.
  • عوامل ژنتیکی: خویشاوندان درجه اول و دوم با بیماران افسرده بیشتر در خطر هستند.
  • آسیب‌های دوران کودکی
  • برخی داروهای تجویزی: از جمله کورتیکواستروئیدها، برخی مسدود کننده‌های بتا، اینترفرون و سایر داروهای تجویزی
  • سوء مصرف داروهای تفریحی (مانند الکل و آمفتامین) می‌تواند همراه با افسردگی باشد یا منجر به آن شود. ارتباط قوی بین سوء مصرف دارو و افسردگی وجود دارد.
  • ضربه به سر در گذشته
  • افرادی که دچار دوره‌های افسردگی اساسی بوده‌اند بیشتر در خطر ابتلای مجدد به آن هستند.
  • سندرم‌های درد مزمن و نیز سایر شرایط مزمن مانند دیابت، بیماری مزمن انسدادی ریه و بیماری قلبی عروقی

علائم افسردگی


علائم و نشانه‌های افسردگی می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

  • خلق و خوی افسرده
  • کاهش علاقه یا لذت از فعالیت‌هایی که فرد قبلا از آنها لذت می‌برد، مانند فقدان تمایل جنسی
  • کاهش وزن ناخواسته (بدون رژیم غذایی) یا کاهش اشتها
  • بی خوابی (مشکل در خوابیدن) یا پرخوابی
  • آژیتاسیون (برای مثال بی قراری، قدم زدن با اضطراب در یک مسیر کوتاه)، یا کندی روانی حرکتی (کندی حرکات و تکلم)
  • خستگی یا فقدان انرژی
  • احساس بی ارزش بودن یا گناه
  • بدتر شدن توانایی فکر کردن، تمرکز یا تصمیم گیری
  • افکار مکرر در مورد مرگ یا خودکشی یا تلاش برای خودکشی

تشخیص


تشخیص افسردگی با یک جلسه مشاوره با پزشک یا متخصص سلامت روان آغاز می‌شود. درخواست کمک از یک متخصص سلامت به منظور بررسی دلایل مختلف افسردگی، اطمینان از تشخیص افتراقی دقیق و درمان بی‌خطر و موثر اهمیت بسزایی دارد.

  • مانند بیشتر مراجعات به پزشک، ممکن است یک معاینه‌ی فیزیکی به منظور کنترل علل جسمی و شرایط همراه با آن انجام شود. سوالاتی پرسیده خواهد شد و سابقه‌ی بیمار گرفته می‌شود تا علائم، دوره زمانی و غیره مشخصص گردند.
  • برخی پرسشنامه‌ها به پزشکان کمک می‌کنند تا شدت افسردگی را ارزیابی کنند. برای مثال مقیاس درجه بندی افسردگی هامیلتون دارای ۲۱ سوال است که نمرات آن توصیف کننده‌ی شدت بیماری خواهد بود. مقیاس هامیلتون یکی از مورد استفاده‌ترین ابزار ارزیابی در جهان توسط متخصصین جهت درجه بندی افسردگی می‌باشد.

درمان افسردگی


افسردگی یک بیماری روانی قابل درمان می‌باشد. سه بخش به منظور کنترل افسردگی وجود دارد:

  • حمایت: از بحث در مورد روش‌های عملی و کمک در استرس‌ها، تا آموزش به اعضای خانواده.
  • روان درمانی: که تحت عنوان گفتار درمانی نیز شناخته می‌شود، مانند رفتار درمانی شناختی.
  • درمان با دارو: داروهای ضد افسردگی شدید

روان درمانی

روان درمانی یا گفتار درمانی برای افسردگی شامل رفتار درمانی شناختی (CBT)، روان درمانی بین فردی و درمان حل مشکلات می‌باشد. در موارد خفیف افسردگی، روان درمانی اولین گزینه‌ی درمان می‌باشد؛ در موارد متوسط و افسردگی شدید ممکن است از آنها در کنار درمان‌های دیگر استفاده کرد.

رفتار درمانی شناختی و روان درمانی بین فردی دو نوع اصلی روان درمانی مورد استفاده در افسردگی می‌باشند. رفتار درمانی شناختی ممکن است در جلسات فردی با درمانگر، بصورت رو در رو، گروهی یا تلفنی انجام شود. برخی از مطالعات اخیر نشان داده‌اند که رفتار درمانی شناختی را می‌توان بطور موثری از طریق کامپیوتر نیز اجرا کرد.

درمان بین فردی به بیماران کمک می‌کند تا مشکلات عاطفی که بر روابط و ارتباطات آنها تاثیر گذاشته و چگونگی تغییر خلق و خوی توسط این عوامل که قابل تغییر هستند را شناسایی کنند.

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی توسط پزشک تجویز می‌شوند. این داروها برای افسردگی‌های متوسط تا شدید مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما برای کودکان توصیه نمی شوند و برای نوجوانان نیز با احتیاط تجویز می‌گردند.

برخی از انواع داروها در درمان افسردگی وجود دارند:

  • مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)
  • مهار کننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs)
  • ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای
  • ضد افسردگی‌های آتیپیک
  • مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین و نوراپی‌نفرین

هر دسته از داروهای ضد افسردگی بر روی یک انتقال دهنده‌ی عصبی متفاوت عمل می‌کنند. مصرف داروها باید طبق تجویز پزشک حتی بعد از بهبود علائم ادامه پیدا کند تا از بازگشت بیماری جلوگیری شود.

داروهای ضد افسردگی ممکن است افکار یا اقدامات برای خودکشی را در برخی کودکان، نوجوانان و جوانان در چند ماه ابتدایی درمان افزایش دهند. هرگونه نگرانی باید همواره با پزشک در میان گذاشته شود، از جمله تصمیم برای قطع مصرف داروهای ضد افسردگی.

الکتروشوک درمانی

موارد افسردگی شدید که واکنشی به دارو نشان نداده‌اند ممکن است با الکتروشوک درمانی (ECT) قابل بهبود باشند؛ این روش به خصوص برای افسردگی روانی موثر است.

ورزش و درمان‌های دیگر

ورزش‌های هوازی ممکن است در برابر افسردگی خفیف موثر باشند زیرا باعث افزایش میزان اندورفین شده و نوراپی نفرین انتقال دهنده عصبی که مرتبط با خلق و خوی است را تحریک می‌کند.

درمان‌های تحریک مغز از جمله شوک درمانی نیز در افسردگی شدید مورد استفاده قرار می‌گیرند. تحریک مغناطیسی مکرر مغز پالس‌های مغناطیسی به مغز ارسال می‌کند که ممکن است در اختلال افسردگی شدید اساسی موثر باشد.

خواب‌رفتن، ،گز‌گز و مورمور و سوزن سوزن شدن دست و پا:علت و درمان

کرختی و بی‌حسی دست و پا باعث ایجاد احساس سوزش، مورمور، گزگز یا سوزن سوزن شدن دست و پا می‌شود. این احساس همچنین می‌تواند در قسمت‌های دیگر بدن مانند ساق پا و بازوها، دهان و گردن رخ دهد. این حس معمولاً بدون درد است و می‌تواند باعث بی‌حسی یا خارش شود.

کرختی یا خواب رفتن دست و پا که اغلب سبب گزگز نیز می‌شود می‌تواند علت‌های بسیار زیادی ازجمله اعمال فشار بر روی عضو، کم‌خونی ، دیابت و چربی خون بالا داشته باشد یا حتی نشانه‌ی بیماری‌های مانند ام‌اس، تومور مغزی، سکته و یا سندرم کارپال تونل باشد. اگر این احساس را به‌ طور مکرر تجربه می‌کنید هرچه سریع‌تر به یک متخصص مغز و اعصاب مراجعه نمایید تا بتواند علت خواب رفتن دست و پا را تشخیص داده و درمان‌های مناسب نظیر داروهای ضدالتهاب و استروییدی را پیشنهاد دهد. حتی در بعضی مواقع جراحی نیز الزامی می‌باشد. تشخیص سریع و به‌ موقع علت خواب‌رفتگی بدن، درنتیجه‌ی فرایند درمان بسیار مؤثر می‌باشد.  برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد گزگز و بی‌حسی دست و پا و درمان آن و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

انواع


کرختی و گزگز موقت

اکثر مردم خواب رفتن دست و پا و سوزن سوزن شدن موقت قسمت‌های مختلف بدن را تجربه کرده‌اند. گزگز و سوزن سوزن شدن  و مورمور دست و پا معمولاً هنگامی اتفاق می‌افتد که اعمال وزن به بخشی از بدن باعث قطع جریان خون به اعصاب در آن منطقه می‌شود، به‌عنوان مثال چهار زانو زدن اغلب باعث مورمور و بی‌حسی می‌شود زیرا انتقال خون به اعصاب در پاها مسدود می‌شود. علائم ایجادشده به‌سرعت پس از تغییر موقعیت و از بین بردن فشار وارده از بین می‌رود.

کرختی و گزگز مزمن

کرختی و سوزن سوزن شدن‌های مزمن بدن که به‌ صورت مکرر برای مدت‌زمان طولانی رخ می‌دهند، اغلب نشانه‌ای از یک بیماری جدی‌تر مانند ام‌اس، نوروپاتی محیطی یا دیابت می‌باشد. اگر احساس گزگز و سوزن سوزن شدن مزمن دارید حتماً به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. درمان کرختی و سوزن سوزن شدن‌های مزمن بستگی به علت اصلی ایجاد آن دارد. ممکن است لازم باشد که تغییراتی ساده در شیوه زندگی داشته باشید یا ممکن است نیاز به درمان پیشرفته‌تر از قبیل دارو یا جراحی داشته باشید. کرختی و گزگزهای موقت زمانی رخ می‌دهد که فشار به ناحیه آسیب‌دیده بدن وارد شود و جریان خون را به اعصاب در آن منطقه محدود می‌کند که مانع از ارسال سیگنال‌های مهم از اعصاب به مغز می‌شود.

علل


بی‌حسی و خواب رفتن‌های مزمن معمولاً نشانه‌ای از مشکل یا بیماری جدی هستند. این اختلالات عبارت‌اند از:

  •  اختلال سیستم عصبی مرکزی، ازجمله سکته مغزی، تومور مغزی، آبسه مغزی، ام‌اس، انسفالیت، حمله ایسکمی گذرا
  • بیماری بافت همبند مانند آرتریت روماتوئید یا سندرم شوگرن
  • سندرم عصبی مانند سندرم تونل کارپال یا سیاتیک
  • بیماری‌های متابولیک مانند دیابت یا کم‌کاری تیروئید
  • بیماری قلبی عروقی مانند آترواسکلروز
  • بیماری عروق خونی، مانند بیماری پدیده رینود
  • التهاب عصب
  •  عفونت‌هایی مانند بیماری ایدز یا لایم

سایر عوامل

علت خواب رفتن‌ دست و پا و بی‌حسی مزمن بدن همچنین ممکن است به‌ واسطه موارد زیر ایجاد شود:

  •  مواد سمی مانند قرار گرفتن در معرض سرب و یا اشعه
  •  داروهای خاص مانند شیمی‌درمانی، داروهای ایدز یا داروهای ضد تشنج
  •  سوءتغذیه (زمانی که بدن شما به دلیل رژیم غذایی نامناسب مواد مغذی خاص را ندارد.)
  •  کمبود ویتامین B12
  •  سرطان
  •  آسیب مستقیم به اعصاب توسط عفونت یا ضربه
  •  مصرف الکل
  •  نوروپاتی محیطی

تشخیص


خواب رفتن دست و پا و سوزن سوزن شدن‌های مزمن دست و پا و دیگر قسمت‌ها اغلب نشانه‌ای از مشکلی جدی‌تر هستند. برای شناسایی و تشخیص مشکلی که علت خواب رفتن دست و پا و کرختی و گزگزهای شما است، پزشک سابقه پزشکی را بررسی می‌کند و معاینه فیزیکی نیز انجام می‌دهد. پزشک بسته به علت خواب رفتن دست و پا و بی‌حسی و مورمور ممکن است بخواهد آزمایش‌های مختلفی انجام دهد که شامل موارد زیر است:

  •  آزمایش خون
  •  بیوپسی عصبی یا عضلانی که یک نمونه از عصب یا عضله گرفته می‌شود تا تجزیه‌ و تحلیل شود.
  •  نوار عضله که پاسخ‌های عضلانی را به یک محرک الکتریکی اندازه می‌گیرد. الکترود سوزنی از طریق پوست به عضله وارد می‌شود تا فعالیت عضلات هنگام تحریک اعصاب را اندازه‌گیری کند.
  •  سی‌تی‌اسکن که از اشعه ایکس و یک کامپیوتر برای ایجاد تصاویر دقیق از داخل بدن شما استفاده می‌کند.
  •  تجزیه و تحلیل شیمیایی ادرار
  •  بررسی‌های هدایت عصبی که در آن دیسک‌های فلزی کوچک به نام الکترود روی پوست شما قرار می‌گیرند. الکترود شوک الکتریکی کوچکی را وارد می‌کند که اعصاب شما را تحریک می‌کند و سرعت و قدرت سیگنال عصب اندازه‌گیری می‌شود.
  •  ام آر آی برای بررسی مغز و ستون فقرات

درمان خواب رفتن دست و پا


برخی از افراد مبتلا به علائم خفیف گزگز و خواب‌رفتگی می‌توانند ناراحتی در دستان خود را از طریق استراحت آن‌ها و استفاده از بسته‌های یخ در مناطق متورم کاهش دهند. بااین‌وجود اگر این تکنیک‌ها برای شما مؤثر نباشد می‌توانید درمان‌های غیر جراحی و جراحی را برای کاهش یا رفع علائم خواب رفتن دست و پا خود امتحان کنید.

مچ‌بند

هنگام خواب از مچ‌بند استفاده کنید تا از خواب‌رفتگی و گزگز و مورمور اندام‌های بدن در طول شب جلوگیری شود. این تکنیک معمولاً زمانی مؤثرتر است که علائم خفیف تا متوسط داشته باشید و این علائم و از زمان شروع علائم بیش از یک سال نگذشته باشد.

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی

داروهای ضدالتهابی غیر استروییدی داروهای ضد درد، ضد تب و ضدالتهابی هستند که باعث کاهش درد، تب و التهاب می‌شوند. این داروها تنها زمانی می‌توانند بی‌حسی و گزگز و درد ناشی از سندرم تونل کارپال را درمان کنند که مشکل التهابی مرتبط داشته باشید. اگر التهاب وجود نداشته باشد، داروهای ضدالتهابی غیر استروییدی بعید است که بتوانند این احساس را از بین ببرند.

کورتیکواستروئیدها

کورتیکواستروئیدها، التهاب، متابولیسم کربوهیدرات، رفتار و سایر فرآیندهای بدن را تنظیم می‌کنند. پزشک شما ممکن است از کورتیکواستروئید مانند کورتیزون برای از بین بردن خواب‌رفتگی و گزگز یا درد در دست شما استفاده کند. برای درمان سندرم تونل کارپال کورتیکواستروئید‎های خوراکی به تأثیرگذاری کورتیکواستروئید تزریقی نیستند.

جراحی

اگر درمان‌های غیر جراحی علائم را کاهش یا تسکین ندهد جراحی بهترین گزینه است. فرایند جراحی سندرم تونل کارپال معمولاً شامل برش رباطی است که روی عصب شما فشار می‌آورد. جراح ممکن است از یک دستگاه به نام اندوسکوپ استفاده کند که به او اجازه می‌دهد تا داخل تونل کارپال را ببیند و برش‌های کوچکی را در دست شما انجام دهد. او همچنین ممکن است به‌ طور مستقیم بر روی کف دست شما در قسمت تونل کارپال برشی ایجاد و عصب فشرده را آزاد کند.

درمان‌های خانگی


گرم کردن

تکه‌ای پارچه را در آب گرم خیس کنید و آن را در ناحیه آسیب‌دیده 5 تا 10 دقیقه قرار دهید. این کار را تا زمانی که خواب‌رفتگی و گزگز از بین برود تکرار کنید. همچنین شما می‌توانید دوش آب گرم بگیرید.

ماساژ

روغنی را روی ناحیه موردنظر بریزید و به‌ آرامی و نرمی ماساژ دهید تا ناحیه کمی گرم شود. این کار گردش خون را تنظیم می‌کند و از بی‌حسی جلوگیری می‌کند.

ورزش

تمرینات منظمی را انجام دهید که شامل حرکات دست و پا است. ورزش‌هایی مانند ایروبیک بسیار مؤثر هستند. سعی کنید شنا کنید و با دویدن گردش خون را بهبود دهید. اگر انجام تمرینات با شدت بالا باعث ایجاد بی‌حسی در انگشتان پا و پا شوند باید از آن‌ها اجتناب کنید.

ناحیه موردنظر را بالاتر قرار دهید

برای جلوگیری از بی‌حسی در دست‌ها و پاها در طول شب، آن‌ها را بر روی بالش یا هر جای مناسب دیگر قرار دهید تا جریان خون در آن منطقه خاص افزایش یابد.

یوگا

هرروز صبح با معده خالی بیست دقیقه یوگا انجام دهید. این کار شما را سالم نگه می‌دارد و گردش خون را بهبود می‌بخشد که به‌ نوبه خود از بی‌حس شدن اجتناب می‌کند. یوگا درمانی بسیار مؤثر برای خواب رفتن پا به علت دیابت است.

روغن نارگیل

روغن نارگیل شامل تمام مواد مغذی مفید است که باعث تقویت عضلات شما می‌شود. فقط به مدت بیست دقیقه، سه بار در روز، ناحیه را با روغن نارگیل ماساژ دهید. برای کسب نتایج بهتر روغن را کمی قبل از ماساژ گرم‌ کنید.

روغن زیتون

ناحیه آسیب‌دیده را با روغن زیتون 15 تا 20 دقیقه ماساژ دهید. این کار را دو بار در روز برای کاهش بی‌حسی تکرار کنید.

کارهایی که باید انجام دهید

  •  فعال باشید و فعالیت‌های بدنی سبک انجام دهید.
  • میوه‌های تازه و سبزی‌ها بخورید.
  • آب زیادی بنوشید.
  • کفش‌های مناسب بپوشید.
  • دست‌ها و پاهای خود را سرد نگه دارید.
  • مصرف غذای سرشار از منیزیم را افزایش دهید.
  • وزن خود را مرتباً چک کنید.
  • مصرف دخانیات را ترک کنید.

از این کارها پرهیز کنید

  •  جلوگیری از مصرف الکل و کافئین
  •  غذاهای تصفیه‌ شده و فرآوری شده را نخورید.
  •  برای مدت‌زمان طولانی ننشینید.
  •  اگر خواب رفتن دست و پا و گزگز شدن بیش‌ ازحد و مکرراً اتفاق می‌افتد، مشکل را نادیده نگیرید.

انسفالیت (التهاب و ورم مغز) : علت و درمان

انسفالیت التهاب مغز است. علل متعددی برای این التهاب وجود دارد اما رایج‌ترین آن عفونت ویروسی است. انسفالیت اغلب باعث علائم و نشانه‌های خفیف آنفولانزا مانند تب و سردرد می‌شود و گاهی هیچ علائمی ندارد و همچنین می‌تواند باعث ایجاد علائمی شبیه به آنفولانزای حاد شود. انسفالیت همچنین می‌تواند باعث گیجی، تشنج  یا مشکلات حسی و حرکتی شود. آنسفالیت به‌ندرت خطر مرگ ایجاد می‌کند. تشخیص و درمان به موقع بسیار مهم است زیرا پیش‌بینی چگونگی تأثیر انسفالیت بر روی هر فرد دشوار است.

در صورت بروز هر یک از علائم شدیدتر ناشی از آنسفالیت مانند سردرد شدید، تب و عدم هوشیاری که نیاز به مراقبت اورژانسی دارد، به پزشک مراجعه کنید. همچنين برای نوزادان و كودكان با علائم و نشانه‌های آنسفاليت باید مراقبت‌های فوری از طريق متخصص مغز و اعصاب انجام شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد علل تورم مغز و یا انسفالیت و درمان آن و یا رزرو نوبت با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل فرمایید.

انواع


دو نوع اصلی آنسفالیت وجود دارد:

آنسفالیت اولیه

 این وضعیت زمانی اتفاق می‌افتد که یک ویروس یا عامل دیگر به‌طور مستقیم مغز را آلوده می‌کند. عفونت ممکن است در یک منطقه متمرکز باشد و یا گسترده شود. عفونت اولیه ممکن است واکنش مجدد از یک ویروس باشد که پس از ابتلا به یک بیماری در گذشته غیرفعال شده است.

آنسفالیت ثانویه

 این وضعیت ناشی از واکنش سیستم ایمنی بدن به عفونت در جاهای دیگر بدن است. سیستم ایمنی بدن به‌جای حمله به سلول‌هایی که باعث عفونت می‌شوند اشتباهاً به سلول‌های سالم مغز حمله می‌کنند. آنسفالیت ثانویه معمولاً دو تا سه هفته پس از ابتلا به عفونت اولیه رخ می‌دهد.

علائم


اکثر افراد مبتلا به آنسفالیت ویروسی علائم خفیف آنفولانزا دارند مانند:

  • سردرد
  • تب
  • درد در عضلات یا مفاصل
  • خستگی یا ضعف

گاهی علائم و نشانه‌ها شدیدتر هستند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • سردرگمی  و توهم
  • تشنج
  • از دست دادن حس یا فلجی در مناطق خاصی از صورت یا بدن
  • ضعف عضلانی
  • مشکل در صحبت کردن یا شنیدن
  • از دست دادن هوشیاری

علائم و نشانه‌ها ممکن است در نوزادان و کودکان شامل موارد زیر نیز باشند:

  • فضای برآمده‌ی ایجادشده در جمجمه نوزاد
  • تهوع و استفراغ
  • سختی بدن
  • تغذیه ضعیف یا عدم بیداری برای تغذیه
  • تحریک‌پذیری

علل


علت دقیق آنسفالیت اغلب ناشناخته است اما در مواردی که علت شناخته‌شده و مشخص است معمولاً شایع‌ترین علت عفونت ویروسی است. عفونت‌های باکتریایی و شرایط التهابی غیر عفونی نیز می‌توانند باعث ایجاد آنسفالیت شوند.

علل رایج ویروسی

ویروس‌هایی که می‌توانند باعث بروز آنسفالیت شوند عبارت‌اند از:

  • ویروس هرپس سیمپلکس (HSV): هرپس سیمپلکس نوع 1 که مرتبط است با تب‌خال‌های ایجادشده در اطراف دهان و هرپس سیمپلکس نوع 2 مرتبط با تب‌خال تناسلی می‌توانند باعث انسفالیت شوند. انسفالیت ناشی از هرپس سیمپلکس نوع 1 نادر است ولی می‌تواند منجر به آسیب یا مرگ مغزی شود.
  • ویروس‌های دیگر هرپس شامل ویروس اپشتین بار می‌شود که معمولاً عفونت منونوکلئوز و ویروس وارسیلازوستر را ایجاد می‌کند که باعث ایجاد آبله‌مرغان می‌شود.
  • این ویروس‌ها عبارت‌اند از ویروس پلیو و سندرم کوکساسکی که معمولاً باعث بیماری با علائم آنفلوانزا، التهاب چشم و درد شکمی می‌شود.
  • ویروس‌های منتسب به پشه: این ویروس‌ها می‌توانند عفونت‌هایی مانند West Nile، La Crosse، Louis را ایجاد کنند. علائم عفونت ممکن است در عرض چند روز تا چند هفته پس از قرار گرفتن در معرض ویروس منتقل‌شده از پشه ظاهر شود.
  • ویروس‌های منتقل‌شده از ساس‌ها نیز باعث ایجاد آنسفالیت می‌شود. علائم معمولاً در حدود یک هفته پس از نیش از ساس آلوده ظاهر می‌شود.
  • ویروس هاری: عفونت با ویروس هاری که معمولاً توسط گزش از یک حیوان آلوده منتقل می‌شود. هنگامی‌که علائم شروع می‌شود آنسفالیت پیشرفت سریعی را آغاز می‌کند.
  • عفونت‌های دوران کودکی: عفونت‌های رایج دوران کودکی مانند سرخک، اوریون و سرخجه به‌عنوان علل نسبتاً شایع انسفالیت ثانویه تشخیص داده‌شده‌اند. این علت‌ها در ایالات‌متحده به دلیل دسترسی به واکسیناسیون این بیماری‌ها در ایالات‌متحده بسیار اندک است.

عوامل خطر


هرکسی می‌تواند به انسفالیت مبتلا شود. عواملي كه ممكن است باعث افزايش خطر شوند عبارت‌اند از:

  • سن: برخی از انواع آنسفالیت در گروه‌های سنی خاص بیشتر یا شدیدتر هستند. به‌طورکلی کودکان و سالخوردگان بیشتر در معرض خطر انواع آنسفالیت ویروسی هستند.
  • سیستم ایمنی ضعیف: افرادی که اچ آی وی(ایدز) دارند، داروهای سرکوب‌کننده ایمنی مصرف می‌کنند یا مشکلات دیگری ضعف سیستم ایمنی دارند بیشتر در معرض خطر ابتلا به آنسفالیت هستند.
  • مناطق جغرافیایی: ویروس‌های پشه یا ساس در مناطق خاص جغرافیایی بیشتر هستند.
  • فصل سال: بیماری‌های منتقله از پشه و ساس در تابستان شایع‌تر هستند.

عوارض


التهاب می‌تواند به مغز آسیب برساند و احتمال رفتن بیمار به کما و یا مرگ هم هست. سایر عوارض ناشی از بیماری بسته به شدت آن ممکن است برای ماه‌ها طول بکشد یا حتی دائمی باشند. این عوارض عبارت‌اند از:

  • خستگی مداوم
  • ضعف یا عدم هماهنگی عضلانی
  • تغییرات شخصیتی
  • مشکلات حافظه
  • فلج شدن
  • نقص شنوایی یا بینایی
  • اختلالات گفتاری

تشخیص


پزشک ابتدا فرد را معاینه فیزیکی می‌کند و سابقه پزشکی او را بررسی می‌کند و سپس ممکن است موارد زیر را توصیه کند:

  • ام آر آی یا سی‌تی‌اسکن می‌تواند هرگونه تورم مغز یا مشکلات احتمالی دیگر مانند تومور را که باعث بروز علائم می‌شود، نشان می‌دهند.
  • ضربه به ستون فقرات: سوزنی به پشت بدن، در ستون فقرات، وارد می‌شود و مایع مغزی نخاعی (CSF)، مایع محافظتی که مغز و ستون فقرات را احاطه کرده، را حذف می‌کند. تغییرات در این مایع می‌تواند عفونت و التهاب در مغز را نشان دهد. گاهی از مایع مغزی نخاعی نمونه‌برداری می‌شود تا ویروس یا سایر عوامل عفونی شناسایی شوند.
  • دیگر تست‌های آزمایشگاهی: نمونه‌هایی از خون، ادرار یا خلط گلو می‌تواند برای شناسایی ویروس‌ها یا سایر عوامل عفونی مورد آزمایش قرار گیرند.
  • نوار مغز: الکترودهایی که روی پوست قرار می‌گیرند فعالیت الکتریکی مغز را ضبط می‌کنند. برخی از الگوهای غیرطبیعی ممکن است وجود آنسفالیت را نشان دهند.
  • نمونه‌برداری مغزی: در موارد نادر یک نمونه کوچک از بافت مغزی ممکن است برای آزمایش برداشته شود. بیوپسی مغزی معمولاً زمانی انجام می‌شود که علائم شدیدتر می‌شوند و درمان‌ها هیچ تأثیری ندارند.

درمان


درمان آنسفالیت خفیف معمولاً شامل موارد زیر است:

  • استراحت
  • مصرف مقدار زیادی مایعات
  • داروهای ضدالتهابی مانند استامینوفن، ایبوپروفن و سدیم ناپروکسن برای رفع سردرد و تب

انسفالیت ناشی از ویروس‌های خاص معمولاً نیاز به درمان ضدویروسی دارد. داروهای ضدویروسی که معمولاً برای درمان این نوع آنسفالیت استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:

  • آسیکلوویر
  • گان سیکلوویر
  • فسکارنت

برخی از ویروس‌ها مانند ویروس‌های مضر حشرات به این درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند اما به این دلیل که ویروس خاصی ممکن است بلافاصله یا در همه موارد شناسایی نشود پزشکان اغلب فوری درمان با آسیکلوویر را توصیه می‌کنند. آسیکلوویر می‌تواند در برابر ویروس هرپس سیمپلکس مؤثر باشد. این ویروس اگر به‌سرعت درمان نشود می‌تواند عوارض قابل‌توجهی در پی داشته باشد. داروهای ضدویروسی به‌طور کلی قابل‌تحمل هستند. عوارض جانبی به‌ندرت باعث آسیب به کلیه می‌شوند.

مراقبت‌های حمایتی

افرادی که در معرض آنسفالیت شدید هستند ممکن است نیاز به موارد زیر داشته باشند:

  • کمک‌های تنفسی و همچنین مراقبت دقیق از تنفس و عملکرد قلب
  • تزریق مایعات داخل وریدی برای اطمینان از آب‌رسانی مناسب و تأمین سطوح مواد معدنی ضروری به بدن
  • داروهای ضدالتهابی مانند کورتیکواستروئیدها برای کاهش تورم و فشار داخل جمجمه
  • داروهای ضد انعقادی مانند فنوتیوین (دیلانتین) برای جلوگیری از تشنج.

درمان اضافی

اگر فرد عوارض آنسفالیت را تجربه کند ممکن است لازم باشد درمان‌های اضافی نیز داشته باشد مانند:

  • فیزیوتراپی برای بهبود قدرت، انعطاف‌پذیری، تعادل، هماهنگی حرکت
  • کاردرمانی برای توسعه مهارت‌های روزمره و استفاده از ابزار تطبیقی ​​که به فعالیت‌های روزمره کمک می‌کنند
  • گفتاردرمانی برای کنترل عضلات و هماهنگی برای تولید گفتار
  • روان‌درمانی برای یادگیری روش‌های مقابله و مهارت‌های رفتاری جدید برای بهبود اختلالات خلقی و یا تغییر شخصیت

ضربه مغزی: علائم و درمان

ضربه‌ی مغزی آسیبی است که موجب از بین رفتن یا صدمه دیدن سلول‌های مغزی می‌شود. افراد ممکن است بر اثر علل مختلفی مانند ضربه به سر، تروما، سکته‌ی مغزی و تومور مغزی دچار آسیب‌های مغزی شوند. تمامی آسیب‌های ترومای مغز بر اثر ضربه به سر هستند. اما ضربه به سر لزوماً موجب آسیب دیدن مغز نمی‌شود. آسیب‌های مغزی دارای دو نوع اصلی هستند: آسیب ترومایی (ضربه به سر) و آسیب اکتسابی. هر دوی این آسیب‌ها موجب اختلال در عملکرد نرمال مغز می‌شوند.

آسیب ضربه‌ی مغزی بر اثر وارد شدن فشار یا نیروی خارجی بسیار قوی به سر ایجاد می‌شود. این ضربه به مغز آسیب می‌زند و می‌تواند علائم بسیاری مانند کما، آنوریسم، گیجی و سردرد ایجاد کند. بسیار مهم است که شما ضربه‌ی مغزی را جدی بگیرید حتی در صورتی که هیچ علائم شدید نداشته باشید و در صورتی که علائم خفیفی مانند سرگیجه یا سردرد شدت گرفتند، سریعاً به پزشک مراجعه کنید. در صورتی‌که دچار شکستگی یا خونریزی شدید لازم است به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. در موارد این چنین ممکن است نیاز به انجام جراحی فوری باشد و نادیده گرفتن وضعیت می‌تواند مرگبار باشد.
برای کسب آگاهی درباره‌ی ضربه‌ی مغزی ،تشخیص و درمان آن و یا رزرو نوبت میتوانید با متخصص مغز و اعصاب تماس حاصل کنید.

انواع


آسیب مغزی دو نوع است:

  • آسیب مغزی تروماتیک: این آسیب بر اثر فشار و نیروی بسیار شدید خارجی ایجاد می‌شود مانند ضربه‌ی شدید به سر. این نیرو می‌تواند باعث جابه‌جا شدن مغز در داخل جمجمه یا آسیب به خود جمجمه شود. این موارد نیز موجب صدمه دیدن مغز می‌شوند.
  • آسیب مغزی اکتسابی: این آسیب در سطح سلولی است. این آسیب‌ها اغلب بر اثر فشار به سلول‌های مغزی ایجاد می‌شوند. این فشار می‌تواند ناشی از یک تومور، بیماری عصبی یا سکته مغزی باشد.

علل


علل آسیب مغزی ترومایی عبارت‌اند از:

  • تصادفات ماشین
  • وارد شدن ضربه به سر
  • زمین خوردن یا برخورد‌های دیگر
  • خشونت فیزیکی

علل آسیب مغزی اکتسابی عبارت‌اند از:

  • سکته‌ی مغزی
  • تومور مغزی
  • حمله‌ی قلبی
  • آنوریسم مغزی
  • بیماری‌های مغز و اعصاب
  • سوءاستفاده از داروها و مواد غیرقانونی 

علائم


علائم شایع ضربه‌ی مغز عبارت‌اند از:

  • از دست دادن هوشیاری یا کاهش سطح هوشیاری بعد از حادثه و ضربه به سر
  • گیجی و منگی
  • حالت تهوع و استفراغ
  • سردرد
  • دوبینی
  • از دست دادن حافظه موقت ممکن است بیمار نتواند خود حادثه و وقایعی که کمی قبل از آن اتفاق افتاده را به خاطر بیاورد
  • سرگیجه
  • کما
  • وزوز گوش
  • درجا زدن به معنای تکرار کردن عمل یا حرفی: برای مثال پرسیدن دوباره و دوباره‌ی یک سؤال با وجود آنکه اطرافیان به آن پاسخ می‌دهند، مثل: “برای من اتفاقی افتاده است؟”
  • خونریزی از بینی
  • خونریزی از سر
  • مشکل در تحلیل کردن اطلاعات و فکر کردن
  • تغییر در بینایی، شنوایی یا لامسه
  • از دست دادن قابلیت تشخیص موقعیت فضایی
  • عدم تشخیص زمان
  • اختلال در بویایی و چشایی
  • عدم تعادل بدن
  • افزایش حساسیت به درد
  • خستگی ذهنی شدید
  • خستگی فیزیکی شدید
  • فلج
  • لرزش بدن و رعشه
  • تشنج
  • حساسیت به نور
  • اختلالات خواب
  • اختلالات تکلم

تشخیص


پزشک در ابتدا باید اطمینان حاصل کند که هیچ آسیب جدی و خطرناکی به مغز وارد نشده است و سپس در مرحله‌ی بعدی، میزان آسیب وارد شده به سر را ارزیابی می‌کند:

  • پزشک طی معاینات فیزیکی:
    • عملکرد‌های عصبی معمولی مانند وضعیت ذهنی شما و رفلکس‌ها را بررسی می‌کند.
    • وجود سایر آسیب‌ها مانند آسیب گردن (که همراه با /آسیب مغز بسیار شایع است) را بررسی می‌کند.
    • به دنبال علائم خونریزی از گوش، بینی و یا کبودی در اطراف چشم‌ها یا پشت گوش‌ها خواهد بود. این علائم معمولاً همراه با شکستگی جمجمه بروز می‌کنند.
  • بررسی وضعیت داخلی مغز: بهترین راه برای بررسی میزان آسیب به مغز، انجام سی‌تی‌اسکن است. دستگاه سی‌تی‌اسکن عکس‌های بسیاری را توسط اشعه ایکس، از زوایای متعدد از مغز می‌گیرد و این تصاویر گرفته‌شده توسط کامپیوتر پردازش‌شده و در قالب عکسی با جزئیات بالا نمایش داده می‌شوند. پزشک شما در این عکس‌ها به دنبال علائم خونریزی در زیر جمجمه یا در خود مغز خواهد بود.
  • در صورتی که آسیب وارد شده به مغز زیاد جدی نباشد، ممکن است پزشک از سی‌تی‌اسکن استفاده نکند.
  • امروزه عکس‌برداری اشعه ایکس برای ارزیابی آسیب‌های ضربه‌مغزی، معمولاً انجام نمی‌شود.
  • ضربه‌ی مغزی ممکن است همراه با شکستگی جمجمه باشد. حتی در صورتی که پزشک آسیب را جدی نداند و عکس‌برداری اشعه ایکس یا سی‌تی‌اسکن را انجام ندهد، باز هم احتمال شکستگی جمجمه وجود دارد.
    • در صورتی که بیماری ماه‌ها پس از آسیب‌دیدگی متوجه وجود برآمدگی در سر خود شود لازم است به پزشک مراجعه کند. در این حالت ممکن است از سر بیمار عکس‌برداری اشعه ایکس انجام شود و در صورتی که کیست لیپتو مننژ تشکیل شده باشد، بیمار به متخصص مغز و اعصاب ارجاع داده می‌شود تا وضعیت او مورد بررسی بیشتر قرار گیرد و درمان‌های لازم تجویز شوند. کیست لیپتو مننژ به صورت برآمدگی‌هایی متشکل از استخوان و یافت مغزی است که در محل شکستگی ایجاد می‌شود.

درمان


برخی از آسیب‌های بسیار خفیف مغزی به‌خودی‌خود درمان می‌شوند و نیازی به اقدامات درمانی خاصی ندارند اما در موارد بروز آسیب شدید و جدی لازم است که به سرعت به بیمارستان مراجعه کنید و از متخصص مغز و اعصاب کمک بخواهید تا از بروز مشکلات جدی مانند خونریزی مغزی و کما جلوگیری کنید. درمان‌های مختلفی برای ضربه‌ی مغزی وجود دارد از جمله:

اقدامات درمانی اولیه

  • ثابت کردن گردن و ستون فقرات- این کار برای مقال با استفاده از کلار گردنی انجام می‌شود.
  • متوقف کردن خونریزی شدید
  • تسکین دادن درد بیمار در صورتی که درد بسیار شدید دارد
  • آتل‌بندی کردن هر استخوان ترک برداشته یا شکسته شده (قراردادن استخوان‌ها در موقعیت مناسب)

اگر تصاویر سی‌تی‌اسکن نشان دهند که خونریزی یا تورمی در مغز شما وجود دارد. از دستگاه کوچکی برای ارزیابی فشار داخل جمجمه استفاده می‌شود. برای این کار یک سوراخ بسیار کوچک در جمجمه ایجاد می‌شود و از طریق آن یک سیم نازک بین مغز و جمجمه قرار می‌گیرد. این سیم به یک دستگاه الکتریکی متصل است که فشار داخل جمجمه را اندازه‌گیری می‌کند و در صورت تغییر فشار داخل جمجمه، هشدار می‌دهد تا مسئولین بیمارستان را باخبر کند.

جراحی مغز و اعصاب

جراحی مغز و اعصاب به هرگونه جراحی گفته می‌شود که برای درمان مشکلات سیستم عصبی بدن (مغز، طناب نخاعی و عصب‌ها) انجام می‌شود. در مواردی که مغز آسیب شدیدی دیده باشد، معمولاً جراحی مغز انجام می‌شود.

علل احتمالی انجام جراحی مغز عبارت‌اند از:

  • هموراژ یا خونریزی مغزی: بروز خونریزی مغزی شدید در مغز مانند خونریزی زیر عنکبوتیه که موجب وارد آمدن فشار به مغز آسیب دیدن مغز و حتی مرگ می‌شود.
  • هماتوم: وجود یک لخته خون در مغز برای مثال در ناحیه ساب دورال که ان نیز موجب وارد شدن فشار به مغز می‌شود.
  • کوفتگی مغزی. وجود کبودی روی مغز که می‌تواند تبدیل به لخته خون شود.
  • شکستگی جمجمه

این مشکلات طی معاینات پزشک و توجه به تصاویر سی‌تی‌اسکن، شناسایی می‌شوند. در صورتی که لازم باشد جراحی انجام شود، یک متخصص جراحی مغز و اعصاب در مورد نحوه انجام جراحی با شما یا خانواده شما صحبت می‌کند.

کرانیوتومی (جمجمه برداری)

کرانیوتومی یکی از اصلی‌ترین روش‌های جراحی برای درمان آسیب‌های مغزی شدید است. برای انجام این عمل، یک سوراخ در جمجمه ایجاد می‌شود تا جراح بتواند به مغز دسترسی داشته باشد. این عمل تحت جراحی عمومی انجام می‌شود و بنابراین شما هیچ درد یا ناراحتی حس نخواهید کرد. طی این جراحی، هرگونه لخته خونی که در مغز تشکیل شده است برداشته می‌شود و رگ‌های خونی آسیب‌دیده ترمیم می‌شوند. بعد از اینکه خونریزی داخلی مغز برطرف شد، قسمت برداشته شده از استخوان جمجمه دوباره سر جای خود بازگردانده می‌شود و با پیچ‌های فلزی بسیار کوچک به استخوان اصلی جمجمه متصل می‌شود.

بریدگی‌ها و خراش‌ها

برای جلوگیری از بروز خونریزی یا عفونت در آینده، هرگونه برش یا خراشی که بر اثر حادثه در سر ایجاد شده باشد، درمان می‌شود. اگر جسم خارجی در زخم شما باشد (مانند شیشه شکسته) لازم است که حتماً خارج شود. زخم‌های عمیق و یا بزرگ ممکن است نیاز به بخیه زدن داشته باشند. در مواردی اطراف زخم با بیحسی موضعی بیحس می‌شود تا شما هیچ دردی را حس نکنید.

جراحی شکستگی جمجمه

ممکن است طی یک حادثه و ضربه به سر، جمجمه شما بشکند. با کمک سی‌تی‌اسکن می‌توان شدت این آسیب را بررسی کرد. شکستگی‌های باز معمولاً بسیار خطرناک و جدی هستند چرا که در صورت پاره شدن پوست، احتمال بروز عفونت باکتریایی بالا است.  شکستگی‌هایی که حالت فرورفته در سر ایجاد کرده‌اند نیز بسیار جدی هستند چرا که احتمالاً فسمت‌های کوچکی از استخوان‌های تکه شده در حال فشار به بافت مغزی هستند.

اگر شما شکستگی فرورفته‌ی شدیدی داشته باشید، ممکن است لازم باشد که برای پیشگیری از آسیب مغزی، عمل جراحی روی شما انجام شود. این جراحی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود. طی جراحی، هر قطعه استخوان شکسته ای که به بافت مغز فشار وارد می‌کند، برداشته می‌شود و در موقعیت صحیح خود قرار داده می‌شود. در صورت نیاز، از سیم‌ها یا تورهای فلزی برای اتصال مجدد تکه‌های استخوان جمجمه به هم استفاده می‌شود. بعد از این که استخوان‌ها به نحو صحیحی کنار هم قرار داده شدند، به طور طبیعی به هم جوش می‌خورند. جراح شما می‌تواند در مورد نحوه انجام این جراحی توضیحات بیشتری با جزئیات به شما بدهد.

درمان‌های دارویی

داروهای تجویز شده برای افراد مبتلا به آسیب مغزی باید با احتیاط و دقت زیادی انتخاب شوند و سپس وضعیت بیمار در حین مصرف دارو به دقت توسط پزشک ارزیابی شود و بیمار تحت نظر باشد.  پزشک شما یا مسئول داروخانه می‌تواند در مورد هدف تجویز هر دارو به شما توضیح دهد و عوارض جانبی احتمالی و احتیاط‌های لازم در مورد هر دارو را به شما بگوید.  توضیحات کلی در مورد گروه‌های دارویی مختلف در اینجا آورده شده است:

  • داروهای مسکن برای کنترل و تسکین درد تجویز می‌شوند.
  • داروهای ضد اضطراب می‌توانند احساس ناامنی، عدم اطمینان و ترس را کاهش دهند.
  • داروهای ضد انعقاد خون برای جلوگیری از تشکیل لخته خون تجویز می‌شوند.
  • داروهای ضدتشنج از بروز تشنج جلوگیری می‌کنند.
  • داروهای ضدافسردگی برای درمان علائم افسردگی به کار می‌روند.
  • داروهای ضدروان‌پریشی برای هدف قرار دادن علائم روان‌پریشی مانند خشونت و پرخاش، توهم و اختلالات خواب به کار می‌روند.
  • داروهای شل کننده‌ی عضلات برای برطرف کردن اسپاسم‌های عضلانی تجویز می‌شوند.
  • داروهای خواب آور، آرام بخش برای ایجاد خواب یا برای آرام کردن عملکرد‌های خاصی از سیستم عصبی مانند واکنش‌های ذهنی و فیزیکی هوشیاری، خواب و درد به کار می‌روند.
  • داروهای محرک برای افزایش سطح هوشیاری و توجه تجویز می‌شوند.